Peter Paul Rubens

1577-1640

Peter Paul Rubens sinh ra nơi đất khách, được đào tạo thành một họa sĩ uyên bác và đi khắp châu Âu với tư cách vừa là nghệ sĩ vừa là nhà ngoại giao. Những bức tranh Baroque cuộn xoáy, đầy chuyển động, màu sắc và nhục cảm đã đưa ông thành nghệ sĩ có ảnh hưởng lớn nhất của truyền thống Flemish.

Xuất thân

Rubens sinh ngày 28 tháng 6 năm 1577 tại Siegen, con của Jan Rubens và Maria Pypelincks, dù theo ghi chép ông được rửa tội ở Cologne. Họ nội ông đã sống ở Antwerp ít nhất từ năm 1350. Jan, một luật sư từng làm ủy viên hội đồng thành phố, đã theo đạo Calvin, và năm 1568 cả nhà chạy trốn sự đàn áp sang Cologne. Ở đó Jan ngoại tình với Anna xứ Saxony, vợ của William xứ Orange, bị bỏ tù và đối mặt án tử; nhờ vợ khẩn khoản cầu xin, ông được thả sau hai năm và bị quản thúc ở Siegen. Về sau gia đình trở lại Cologne và quay về Công giáo. Jan mất năm 1587, và năm 1590 người vợ góa đưa các con về Antwerp. Peter Paul và anh trai Philip được giáo dục theo tinh thần nhân văn, học tiếng Latin và văn chương cổ điển.

Cuộc đời và những bước ngoặt

Năm 1590, hai anh em phải nghỉ học để góp tiền hồi môn cho chị gái, và Peter Paul làm thị đồng cho một bá tước phu nhân. Bị nghệ thuật cuốn hút, từ năm 1592 ông học họa sĩ phong cảnh Tobias Verhaecht, rồi Adam van Noort và cuối cùng là Otto van Veen, và năm 1598 trở thành thầy trong Phường hội Thánh Luca ở Antwerp. Năm 1600, ông sang Ý, phục vụ Công tước Mantua, học ở Rome và năm 1603 mang quà của công tước tới triều đình Tây Ban Nha, chuyến đầu tiên trong nhiều chuyến kết hợp nghệ thuật với ngoại giao. Ông làm việc ở Genoa và Rome đến năm 1608. Trở về Antwerp, ông điều hành một xưởng vẽ lớn, được cả vua Philip IV của Tây Ban Nha lẫn vua Charles I của Anh phong tước hiệp sĩ, và mất ngày 30 tháng 5 năm 1640.

Phong cách và kỹ thuật

Phong cách Baroque của Rubens nhấn vào chuyển động, màu sắc và nhục cảm, hợp với thứ nghệ thuật kịch tính mà phong trào Phản Cải cách cổ vũ, và những bố cục dồn dập của ông khai thác lịch sử cổ điển lẫn Kitô giáo. Otto van Veen truyền cho ông lý tưởng pictor doctus, người họa sĩ uyên bác thông hiểu lý thuyết, văn chương cổ điển và các bậc thầy Ý. Ở Venice, màu sắc của Veronese và Tintoretto lập tức chinh phục ông, còn phong cách chín muồi của ông chịu ảnh hưởng sâu sắc từ Titian. Ở Rome, ông nghiên cứu tượng Laocoön, Michelangelo, Raphael, Leonardo và say mê Caravaggio. Ông vẽ bàn thờ, chân dung, phong cảnh, tranh lịch sử, thiết kế thảm và tranh in, và là một trong những nghệ sĩ lớn cuối cùng dùng ván gỗ cho cả những tác phẩm rất lớn, có khi vẽ bàn thờ trên đá phiến để giảm phản chiếu.

Giai thoại

Thuở nhỏ, Rubens chép tranh khắc gỗ của Hans Holbein con và Tobias Stimmer, cùng các bản khắc theo tranh Raphael. Người thầy đầu tiên, Verhaecht, là họ hàng bên thông gia, điều có thể giải thích vì sao ông được chọn. Một bạn học của ông, Balthasar Moretus, cháu nội nhà in Christophe Plantin, trở thành bạn suốt đời. Ở Tây Ban Nha, ông vẽ chân dung Công tước Lerma cưỡi ngựa, cho thấy ảnh hưởng từ bức chân dung Charles V của Titian. Ở Genoa, ông vẽ lại những dinh thự mới đang mọc lên, và các bản vẽ ấy được in năm 1622 thành cuốn Palazzi di Genova, góp phần lan tỏa kiểu dinh thự Genoa khắp Bắc Âu. Ông luôn bênh vực Caravaggio và giúp đưa bức Đức Mẹ Mân Côi về nhà thờ Thánh Phaolô ở Antwerp.

Di sản

Rubens được xem là nghệ sĩ có ảnh hưởng lớn nhất của Baroque Flemish. Danh mục của Michael Jaffé liệt kê 1.403 tác phẩm, chưa kể vô số bản sao làm trong xưởng. Tranh ông được giới quý tộc và nhà sưu tập khắp châu Âu ưa chuộng, và những bức chân dung vẽ ở Genoa đã ảnh hưởng tới các họa sĩ đời sau như Anthony van Dyck, Joshua Reynolds và Thomas Gainsborough. Ông còn là một học giả và nhà sưu tập say mê, sở hữu một trong những bộ sưu tập nghệ thuật và sách lớn nhất Antwerp, tự thiết kế ngôi nhà của mình và phần trang trí cho cuộc tiến vào Antwerp của Hồng y Hoàng tử Ferdinand năm 1635. Trong sức sống của những hình người và hơi ấm của sắc màu, cả một thời đại hội họa châu Âu vẫn đang thở.

Có thể bạn chưa biết

Anh trai ông, Philip, trở thành nhà khảo cổ, thủ thư và nhà ngữ văn có tiếng nhưng mất sớm.
Học trò đầu tiên của ông, Deodat del Monte, đã theo ông sang Ý.
Ông viết và minh họa một cuốn sách về các dinh thự ở Genoa.
Ông từng chép lại bức Hạ táng Chúa của Caravaggio.

Wikipedia

Baroque · tranh Baroque Flemish