Isabella d'Este

Một người phụ nữ trong nhung đỏ trên nền xanh ngọc, đầu đội chiếc balzo. Rubens chép bà từ một bức Titian đã mất, và bà thực sự là ai vẫn làm chính bảo tàng sở hữu tranh bối rối.

Câu chuyện phía sau bức tranh

Đầu thế kỷ 17, Rubens là họa sĩ cung đình ở Mantua, và ở đó cũng như về sau ở nơi khác, ông chép tranh các bậc thầy Ý, trong đó có Titian. Bức chân dung này, còn gọi là Isabella áo đỏ hay Chân dung Isabella d'Este lúc về già, được xem là bản chép sát một nguyên tác đã mất của Titian. Niên đại của cả hai đều không chắc: bản của Rubens được xếp vào năm 1600, khoảng 1605 hoặc muộn hơn, còn nguyên tác của Titian ở đâu đó giữa 1524 và 1536 tùy nguồn. Sau khi Rubens mất, bản kê tài sản của ông ghi hai bản chép do chính tay ông vẽ từ hai chân dung Isabella d'Este của Titian. Về sau tranh đi từ bộ sưu tập của Đại công tước Leopold Wilhelm nước Áo đến Bảo tàng Kunsthistorisches ở Vienna.

Điều nên ngắm kỹ

Đây là chân dung đến gối của một phụ nữ trung niên hơi đầy đặn, mặc váy nhung đỏ, trước nền xanh ngọc. Trên đầu bà là chiếc balzo, kiểu mũ thời thượng do chính Isabella d'Este nghĩ ra khoảng năm 1509 và được đội rộng rãi ở miền bắc nước Ý vào thập niên 1530. Hãy nhìn những nét riêng có ý nghĩa lớn trong cuộc tranh luận về danh tính: tóc xoăn nâu đỏ, mắt nâu và đôi lông mày cong kiểu cổ điển. Màu đỏ của nhung trên nền xanh ngọc mát lạnh mang lại hơi ấm cho bức chân dung, và cả cái tên của nó, Isabella áo đỏ.

Ý nghĩa và dụng ý

Bảo tàng Kunsthistorisches trưng bày ba chân dung màu được xác định là Isabella d'Este (1474 đến 1539): bức tiểu họa Ambras, bức Isabella áo đỏ này và bức Isabella áo đen của Titian. Những nét mặt của họ mâu thuẫn nhau, và sự khác biệt không thể giải thích bằng việc tô đẹp. Vì sự lộn xộn ấy, các bảo tàng khác đã rút lại việc xác định chân dung màu của bà. Rắc rối có thể bắt đầu từ bản kê tài sản năm 1640 sau khi Rubens mất, ghi tên cả hai bức, và từ thói quen gọi bất kỳ người mẫu đội balzo theo tên nhà bảo trợ nổi tiếng. Hoặc bức Isabella áo đen bị nhận nhầm, hoặc cả Isabella áo đỏ lẫn bức tiểu họa Ambras cùng bị nhầm.

Di sản

Bằng chứng nghiêng về bức tranh này. Có hai bản chép cũ hơn của nguyên tác Titian đã mất, độc lập với Rubens: một bản của xưởng Titian với gương mặt trẻ hơn, chỉ còn biết qua ảnh chụp, và một bản khuyết danh thế kỷ 16 ở phòng tranh Walker tại Liverpool có dòng chữ Isabella Estensis. Bức tiểu họa Ambras, một bản chép ở Mantua khoảng một thế hệ sau, cũng mang dòng chữ Isabella Estensis và có cùng nét mặt. Vì vậy một số chuyên gia đã công bố rằng sự nhầm lẫn nằm ở bức Isabella áo đen. Thế là bản chép Rubens vẽ để học Titian có thể là một trong những chỉ dẫn tốt nhất cho ta biết Isabella trông ra sao.