The Descent from the Cross

Rất lâu trước bức tranh thờ nổi tiếng ở Antwerp, chàng Rubens trẻ tuổi đã vẽ cảnh hạ xác Chúa cho nhà nguyện riêng của một nữ công tước. Rồi bức tranh chìm vào quên lãng suốt bốn thế kỷ, cho đến khi một chuyên gia về Rubens nhận ra nó năm 2001.

Câu chuyện phía sau bức tranh

Bức tranh thờ khổ lớn này, sơn dầu trên vải, được vẽ từ năm 1600 đến 1602 và được xem là tác phẩm đặt hàng lớn đầu tiên của Rubens. Tranh dành cho nhà nguyện riêng của Eleonora de' Medici Gonzaga, nữ công tước xứ Mantua, sống từ 1567 đến 1611. Rubens điều chỉnh tranh vừa khít kích thước của khung bàn thờ nơi nó sẽ được đặt. Tranh khá vô danh cho đến năm 2001, khi sử gia nghệ thuật người Đức Justus Müller-Hofstede, chuyên gia về giai đoạn đầu của Rubens, phát hiện ra nó. Ngày nay tranh treo tại Bảo tàng Siegerland trong Lâu đài Thượng ở Siegen.

Điều nên ngắm kỹ

Hãy chú ý người phụ nữ quỳ ở tiền cảnh. Bà được hiểu là hiện thân tượng trưng của chính nữ công tước, đón nhận thân thể Chúa Kitô như người yêu dự bữa tối, một ý tưởng gắn với Phúc Âm Gioan. Phía trên và xung quanh bà, thi hài được hạ xuống từ thập giá. Về phong cách, tranh gần với một tác phẩm sớm khác của Rubens cùng thời, bức Dựng thập giá vẽ cho nhà nguyện nhà thờ Santa Croce in Gerusalemme ở Rome, nơi nhóm phụ nữ than khóc được nhìn từ cùng một góc. Đây là tác phẩm của một họa sĩ trẻ, nhưng đã đầy tham vọng về quy mô.

Ý nghĩa và dụng ý

Nguồn tư liệu mô tả bức tranh thờ này như đã cách tân lối vẽ cảnh Hạ xác quen thuộc của thời Cinquecento Ý và đào sâu ý niệm về Bí tích Thánh Thể. Rubens biết bức tượng Pietà Bandini của Michelangelo, hoặc đã tận mắt thấy ở Rome, hoặc qua bản khắc của Cherubino Alberti. Làm việc cho nữ công tước, ông bước vào một cuộc paragone, cuộc so tài giữa hội họa và điêu khắc, với Michelangelo, và đáp lại bằng một bố cục mới của riêng mình. Vì thế bức tranh vừa là hình ảnh sùng kính cho một nhà nguyện riêng, vừa là cách một nghệ sĩ trẻ tự đo mình với một người khổng lồ.

Di sản

Quyền tác giả của Rubens được chứng minh qua tư liệu lưu trữ. Năm 1611, sau khi nữ công tước qua đời, họa sĩ cung đình Francesco Marcoleoni chép lại tranh cho nhà thờ Santa Maria Assunta ở Susano, và một văn bản ghi bản chép ấy lấy từ bản gốc của Pietro Paolo người Flanders trong nhà nguyện Santa Croce ở cung điện. Sau những bản phác đầu tiên nay ở Bảo tàng Hermitage, Saint Petersburg, Rubens nhiều lần trở lại đề tài này, trong bộ tranh ba tấm nổi tiếng ở Antwerp và các tác phẩm ở Lille, Saint Petersburg và Arras. Wikidata chỉ ghi niên đại tranh là thập niên 1600.