The Rape of Ganymede

Một con đại bàng quắp lấy chàng mục đồng trẻ và xé gió đưa lên trời, trong khi một tia sét lóe trên cao. Rubens tự tay vẽ bức này cho nhà nghỉ săn bắn của vua Tây Ban Nha vào cuối thập niên 1630, biến câu chuyện của Ovid thành một cú vút lên của đôi cánh và thân người.

Câu chuyện phía sau bức tranh

Năm 1636, vua Felipe IV của Tây Ban Nha đặt Rubens vẽ một loạt khoảng 60 bức tranh thần thoại cho Torre de la Parada, nhà nghỉ săn bắn của nhà vua ngoài Madrid, phần lớn dựa trên tập Biến hình của Ovid. Rubens thực hiện đơn đặt hàng đồ sộ này cùng nhiều họa sĩ Antwerpen, trong đó có Jacob Jordaens, Cornelis de Vos và Jan Cossiers, những người vẽ theo thiết kế của ông. Một số bức cuối cùng do chính ông vẽ, và Cuộc bắt cóc Ganymede, thực hiện từ 1636 đến 1638, là một trong số đó. Một bản phác thảo chuẩn bị nằm ở Bảo tàng Nghệ thuật Đại học Princeton. Wikidata chỉ ghi tranh thuộc thập niên 1630.

Điều nên ngắm kỹ

Rubens thể hiện khoảnh khắc con đại bàng bắt được chàng trai và nhấc bổng chàng lên không trung một cách dữ dội. Bố cục đường chéo đẩy mọi thứ lên cao, còn tia sét phía sau tăng thêm sức mạnh và cuồng nộ. Dáng Ganymede dựa trên một trong hai người con trong nhóm tượng cổ Laocoön ở Vatican, mà Rubens đã vẽ phác ở Roma nhiều thập kỷ trước, còn con đại bàng dựa trên bức Prometheus bị xiềng của chính ông. Tay trái Ganymede đặt trên cánh đại bàng dang rộng, mắt chàng ngước nhìn tia chớp. So với bản phác, Rubens thêm một ống tên, mỏ đại bàng giờ ngoạm dây đeo ống tên, và thêm tia sét.

Ý nghĩa và dụng ý

Trong Ovid, thần Jupiter say đắm chàng trai thành Troia và tự hóa thành đại bàng, loài chim mang sấm sét của thần. Trong Virgil, Jupiter chỉ sai một con đại bàng đi. Ở bản cuối, Ganymede có vẻ lo sợ hơn trong bản phác, có lẽ vì Rubens coi đại bàng là sứ giả của Jupiter như trong Virgil, còn chính vị thần hiện diện trong tia chớp phía trên. Câu chuyện mang tính đồng tính luyến ái, và ống tên thêm vào bản cuối được vẽ cùng đặt ở vị trí gợi rõ ý nghĩa nhục cảm ấy. Cảnh này cho Rubens dịp vẽ một thân thể nam giới đẹp trong chuyển động dữ dội.

Di sản

Khổ tranh cao và hẹp, khoảng 181 x 87 cm, cho thấy nó được dự định treo giữa các cửa sổ trong nhà nghỉ săn bắn của nhà vua. Hiện tranh ở Bảo tàng Prado, Madrid. Rubens đã vẽ cùng câu chuyện này từ sớm hơn nhiều, khoảng năm 1611 đến 1612, trong một tác phẩm thể hiện Ganymede đến đỉnh Olympus, nơi Hebe, người dâng rượu trước đó, trao chiếc bình cho chàng khi bữa tiệc bắt đầu. Các bản thiết kế cho loạt tranh Torre de la Parada nay nằm rải rác ở các bảo tàng tại Madrid, Rotterdam, Bruxelles và Princeton, và có thể còn một bản phác khác cho bức này từng thuộc về họa sĩ Richard Cosway, một người ngưỡng mộ Rubens.