Madonna of the Basket

Một em bé nằm trong nôi mây vươn tay vuốt má người anh họ. Rubens lấp đầy bức Thánh gia nhỏ này bằng sự dịu dàng, và các thanh tra của Pháp thích nó đến mức mang về nước.

Câu chuyện phía sau bức tranh

Đức Mẹ với chiếc giỏ, hay Madonna della Cesta, có niên đại khoảng năm 1615, nay ở Galleria Palatina trong cung điện Pitti tại Firenze. Ghi chép cổ nhất đặt tranh ở biệt thự Poggio Imperiale năm 1654 đến 1655. Từ năm 1697 tranh ở cung điện Pitti, trong Phòng Vẹt, rồi chuyển qua nhiều phòng khác. Năm 1799, các thanh tra Pháp gửi tranh sang Paris, và nó được cất ở Bảo tàng Mỹ thuật Dijon. Tranh ở đó đến cuối năm 1815 và trở về Firenze năm sau. Bức tranh kích thước khoảng 114 x 88 cm.

Điều nên ngắm kỹ

Chiếc giỏ đặt tên cho tranh thật ra là chiếc nôi mây nơi Chúa Hài Đồng nằm, dưới ánh mắt trông chừng của Đức Mẹ và thánh Giuse. Hài Đồng âu yếm vuốt má Gioan Tẩy Giả nhỏ, nhận ra nhờ chiếc áo lông thú của người ẩn tu nơi hoang mạc. Đứng sau Gioan là mẹ cậu, thánh Elizabeth. Thánh Giuse đứng tuổi nhưng không già. Hãy nhìn những chi tiết mà nguồn nhấn mạnh: mái tóc óng ánh, chòm râu mờ đục của Giuse, và chất liệu dày dặn của tấm thảm dưới thân em bé. Các gương mặt tràn đầy sức sống và nhân vật được sắp xếp theo nhịp điệu nhẹ nhàng, liền mạch.

Ý nghĩa và dụng ý

Rubens vẽ tranh này sau những năm ở Ý, và tác phẩm in dấu các hình mẫu Ý, nhất là Parmigianino, thấy rõ ở gương mặt Đức Mẹ. Theo nguồn, việc vẽ thánh Giuse đứng tuổi chứ không già khiến ông mang dáng một vị thánh hơn. Tâm điểm bức tranh là cử chỉ thương mến giữa hai đứa trẻ, Chúa Kitô và Gioan Tẩy Giả tương lai, được bao quanh bởi những bậc cha mẹ chăm chú. Cách sắp đặt nhân vật uyển chuyển, sự điêu luyện về màu sắc và nét cọ, cùng tính cách riêng của từng người khiến tranh, theo lời nguồn, là một kiệt tác nhỏ thể hiện Rubens ở độ xuất sắc nhất.

Di sản

Các bản chép cho thấy bố cục này được yêu thích đến đâu. Một bản tìm thấy trong bộ sưu tập tư nhân ở Vienna, có chữ ký L. Burchard, được mô tả là chất lượng cao hơn bản ở Firenze, một nhận định khác thường đáng lưu ý. Một bản khiêm tốn hơn ở Galleria di Palazzo Spinola tại Genova được gán cho Jacob Jordaens. Tranh được xem là một trong những bố cục hay nhất về đề tài này mà Rubens thực hiện quanh năm 1615, cùng với bản ở Wallace Collection tại London, có niên đại khoảng 1614. Chuyến đi Dijon rồi trở về cũng biến nó thành một chứng nhân nhỏ của thời Napoléon mang tranh Ý sang Pháp.