The Transfiguration

Ánh sáng như bùng ra từ Chúa Kitô trên núi, trong khi bên dưới một cậu bé bị quỷ ám quằn quại giữa những tông đồ khổng lồ. Rubens vẽ tấm toan khổng lồ này cho một nhà thờ Dòng Tên ở Mantua, và nó được coi là kiệt tác đầu tiên của ông.

Câu chuyện phía sau bức tranh

Cuối năm 1604, Vincenzo I Gonzaga, công tước Mantua, đặt Rubens trang trí nhà nguyện của nhà thờ Dòng Tên Chúa Ba Ngôi Chí Thánh ở Mantua. Bức Biến hình treo bên phải bàn thờ, với bức Gia đình Gonzaga thờ phượng Chúa Ba Ngôi ở trên và bức Lễ rửa tội của Chúa Kitô bên trái. Rubens vẽ nó mà không cần bản vẽ chuẩn bị. Phần trang trí nhà thờ khánh thành tháng 6 năm 1605 và được coi là kiệt tác đầu tiên của Rubens. Wikipedia tiếng Pháp ghi tranh vẽ năm 1604 đến 1605, còn Wikidata ghi 1605. Ngày nay tranh ở Bảo tàng Mỹ thuật Nancy, và nó rất lớn, 407 x 670 cm.

Điều nên ngắm kỹ

Hãy đi theo ánh sáng. Nó dường như tỏa ra từ Chúa Kitô, đứng giữa Moses và Elijah trong khi các tông đồ Gioan, Giacôbê và Phêrô phủ phục dưới chân, và từ đó mắt ta trượt xuống cậu bé bị quỷ ám. Màu sắc tương phản mạnh. Tính sân khấu của cảnh đến từ tư thế cường điệu của cậu bé và những tông đồ khổng lồ ở bên trái. Édouard Michel hết lời khen sự phong phú của nét vẽ, nhất là ánh sáng trên Maria Mađalêna và bóng cây. Đợt phục chế cuối thập niên 1980 làm lộ nhiều dấu vẽ sửa của họa sĩ, nhưng tranh vẫn được vẽ nhanh, ít do dự.

Ý nghĩa và dụng ý

Rubens lấy ý tưởng từ bức Biến hình của Raphael, nhất là việc thể hiện cả cuộc Biến hình lẫn việc chữa lành một đứa trẻ bị quỷ ám trong cùng một tác phẩm. Trong sách du ký về Ý, Joseph Jérôme Lefrançois de Lalande nhận xét Rubens nối kết hai tình tiết tốt hơn nhiều so với Raphael. Cái mới của ông là khổ tranh nằm ngang và phong cách Baroque: nhân vật mạnh mẽ, phụ nữ gợi cảm, đàn ông dữ dội, với màu ấm và mạnh lấy cảm hứng từ Venice thế kỷ 16, nhất là Titian, Tintoretto và Veronese. E. Chamonard-Etienne đọc sự tương phản sáng tối là bản chất thần linh, thứ ánh sáng chói đến mức thành bóng tối, còn François Robert cho rằng Rubens lấy cảm hứng từ thiên thạch rơi để diễn tả thần linh ập xuống trần gian.

Di sản

Năm 1798 quân của Bonaparte tiến vào Mantua và bức tranh bị tịch thu đưa về Bảo tàng Trung ương Nghệ thuật ở Paris. Nhà nước gửi tranh tới Nancy năm 1803, và việc chuyển quyền sở hữu chỉ hoàn tất năm 2008. Trong Thế chiến thứ hai, tranh bị hư hại vì bị gấp lại. Cuối thập niên 1980 tranh được phục chế trong hai tháng: rửa bằng nước cất, cạo bỏ lớp vẽ đè, loại bỏ mát tít và keo cũ. Vì kích thước quá lớn nên việc phục chế làm tại Nancy chứ không ở Louvre, do thành phố và nhà nước cùng tài trợ, và nó khơi lại sự chú ý của công chúng với bức Rubens thời trẻ này.