Madonna della Vallicella

Rubens thời trẻ ở Roma vẽ một bàn thờ chính, thấy ánh sáng lóa trên tấm vải, và làm lại trên đá. Phía sau bức tranh là một linh ảnh cổ, được mở ra bằng ròng rọc và dây kéo.

Câu chuyện phía sau bức tranh

Madonna della Vallicella được vẽ từ năm 1606 đến 1608 cho bàn thờ chính nhà thờ Santa Maria in Vallicella ở Roma, còn gọi là Chiesa Nuova, Nhà thờ Mới. Wikidata ghi năm 1606, năm bắt đầu công việc. Đây là đơn đặt hàng thứ hai được xác nhận của Rubens ở Roma, sau một loạt tranh đã thất lạc cho Santa Croce in Gerusalemme. Bản đầu tiên vẽ trên vải, gọi là Thánh Grêgôriô cùng các thánh, có lẽ không làm bên đặt hàng hài lòng vì ánh sáng lóa trên bề mặt. Vì vậy Rubens vẽ bản mới trên một phiến đá phiến, chất liệu phản chiếu ánh sáng khác hẳn và xóa được nhược điểm ấy. Tác phẩm cao khoảng 425 x 250 cm.

Điều nên ngắm kỹ

Nhà thờ mang tên một linh ảnh cổ có phép lạ, Madonna vallicelliana, thuộc kiểu Nicopeia, Đấng mang chiến thắng, hay Kyriotissa, Đấng ngự ngai. Rubens tái hiện hình ảnh này giữa những vòng tròn đồng tâm của thiên thần và tiểu thần đang chiêm bái. Trên một tấm đồng đặt phủ lên, ông vẽ thêm một Đức Mẹ với Chúa Hài Đồng đang ban phép lành, phản chiếu linh ảnh nằm bên dưới. Tấm đồng có thể được nâng lên nhờ cơ cấu ròng rọc và dây kéo. Ở tấm giữa, không gian như tràn ra khỏi khung, một chủ đề quen thuộc của hội họa Baroque. Hãy nhìn cả hai bức tường bên, nơi hai tấm đá phiến khác hoàn tất cả quần thể.

Ý nghĩa và dụng ý

Trong hốc bàn thờ, bức Madonna tạo thành bộ tranh ba tấm cùng hai bức khác vẽ trên đá phiến: Giáo hoàng Grêgôriô I với Papias và Maurus ở bên trái, các thánh Domitilla, Nereus và Achilleus ở bên phải. Nhà thờ còn giữ thánh tích của chính các vị thánh được vẽ, nên những hình người trên tranh đứng gần di hài của họ. Rubens đặt hai bức bên cách xa bàn thờ giữa và xoay chúng về phía Đức Mẹ, để ánh mắt sùng kính của Grêgôriô và Domitilla dẫn người cầu nguyện hướng về bàn thờ. Cách sắp đặt này có lẽ chịu ảnh hưởng bố cục của Annibale Carracci cho nhà nguyện Salviati ở San Gregorio Magno al Celio chỉ vài năm trước.

Di sản

Các bức tranh ở Chiesa Nuova là những tác phẩm duy nhất Rubens làm ở Roma vẫn còn nằm đúng vị trí ban đầu. Những bức tranh Roma khác của ông đã rời đi, nhưng ở đây du khách vẫn thấy trọn vẹn cả quần thể như ông dự tính, với linh ảnh ẩn bên dưới, tấm đồng nâng hạ được và hai tấm bên đặt nghiêng. Tấm vải đầu tiên bị từ chối cũng có số phận riêng. Theo nguồn về bức Madonna del Rosario của van Dyck, Rubens mang nó về Antwerpen, nơi học trò Anthony van Dyck có thể đã thấy, và thánh Domitilla trong đó dường như vang vọng trong thánh Olivia mà van Dyck vẽ sau này ở Palermo.