Christ Appointing Saint Roch as Patron Saint of Plague Victims

Ánh sáng ùa vào một phòng giam, Chúa Kitô hiện ra, và bên dưới, người bệnh, thậm chí cả người chết, ngẩng lên hy vọng. Rubens vẽ bức tranh thờ cao lớn này cho một hội đoàn ở Aalst cầu xin che chở khỏi bệnh dịch hạch.

Câu chuyện phía sau bức tranh

Từ thế kỷ XVI, những trận dịch hạch khủng khiếp liên tiếp càn quét châu Âu. Hội đoàn giáo dân Thánh Roch đặt Rubens vẽ một bức tranh thờ cho nhà thờ Thánh Martin ở Aalst, Bỉ, nơi họ đang dựng một bàn thờ dâng thánh bổn mạng của mình. Thánh Roch sống vào thế kỷ XIV, là bổn mạng của người bệnh tật và đặc biệt được khấn cầu để chống dịch hạch. Wikipedia ghi tranh được vẽ trong khoảng 1623 đến 1626, còn Wikidata ghi năm 1619, nên niên đại chính xác chưa thống nhất giữa hai nguồn.

Điều nên ngắm kỹ

Bức tranh thờ cao 412 cm, rộng 258 cm, đỉnh vòm cong, và chia thành hai nhóm nhân vật. Ở trên, Thánh Roch quỳ cầu nguyện trong ngục cho những người đang khổ vì dịch bệnh. Ánh sáng bừng vào, một sứ giả thiên quốc xuất hiện cùng chính Chúa Kitô. Tay trái Ngài hướng về những người đau khổ, tay phải chỉ vào dòng chữ vàng Eris in peste patronus, nghĩa là Ngươi sẽ là bổn mạng trong cơn dịch. Ở dưới, người bệnh ngước nhìn phép lạ, và ngay cả hình người quấn vải liệm bên phải cũng như đang mong được sống lại.

Ý nghĩa và dụng ý

Truyền thuyết kể rằng Thánh Roch đã chữa lành nhiều người bằng dấu thánh giá, cái chạm tay và lời cầu nguyện, rồi chính ông nhiễm bệnh ở Piacenza, bị đuổi khỏi thành và hồi phục trong rừng. Ông thường được vẽ như một người hành hương đội mũ, cầm gậy, có vết hạch trên đùi, bên cạnh là con chó đã mang bánh mì đến và liếm vết thương cho ông. Rubens nối trời với đất bằng những đường chéo, một thủ pháp Baroque: người ở trên nghiêng và đưa tay xuống, còn những cánh tay dang ra và ánh mắt ở dưới kéo mắt người xem ngược trở lên.

Di sản

Năm 1794, quân đội thời Napoléon mang bức tranh cùng hai tấm predella của nó về bảo tàng Louvre ở Paris. Năm 1814 tranh được trả về Aalst và đến nay vẫn ở nhà thờ Thánh Martin. Tác phẩm đôi khi được so sánh với bức Thánh Roch cầu bầu với Đức Mẹ cho người mắc dịch do họa sĩ Pháp Jacques-Louis David vẽ năm 1780. Sự đối lập rất rõ: trong tranh Rubens, người bệnh tràn đầy hy vọng sắp được cứu, còn trong tranh David họ trông tuyệt vọng, buông xuôi và chán chường. Rubens chọn vẽ đúng khoảnh khắc hy vọng đến.