The Descent from the Cross

Những người đàn ông nghiêng mình qua xà ngang, một người cắn tấm vải liệm giữa hai hàm răng, khi thân thể Chúa Kitô được hạ xuống những vòng tay đang đón. Rubens vẽ tranh cho một hội đoàn ở Antwerp, và sau hai lần bị mang đi trong chiến tranh, tranh vẫn treo đúng nơi nó được vẽ để treo.

Câu chuyện phía sau bức tranh

Ngày 7 tháng 9 năm 1611, Hội huynh đệ Lính súng hỏa mai ở Antwerp, có thánh bổn mạng là Thánh Christopher, đặt Rubens vẽ một bộ tranh ba tấm. Wikidata ghi năm 1611, năm đặt hàng, còn Wikipedia ghi tranh được vẽ từ 1612 đến 1614. Hạ xác là tấm giữa của bộ tranh, và vẫn nằm ở vị trí ban đầu trong Nhà thờ chính tòa Đức Bà Antwerp. Tranh được xem là một trong những kiệt tác của Rubens. Lịch sử không để tranh yên: năm 1794 quân Pháp chiếm đóng gửi tranh về Louvre, năm 1815 tranh trở về, và năm 1914 quân đội Đế quốc Đức mang tranh sang Berlin, chỉ trả lại sau đình chiến năm 1918.

Điều nên ngắm kỹ

Các nhân vật đan vào nhau thành một hình bầu dục quanh thi hài bất động. Thánh Gioan khoác áo choàng đỏ thắm, một chân tựa thang, đỡ phần lớn sức nặng của Chúa, có Giuse thành Arimathê giúp sức. Nicôđêmô đứng cao hơn trên thang, hai người khác cúi qua xà ngang, một người cắn tấm vải liệm để rảnh tay. Maria Mađalêna và Maria Cleophas quỳ dưới chân thập giá, còn Đức Mẹ đứng thẳng, vươn tay về phía Con, nỗi đau hiện trên gương mặt tái nhợt. Dưới đất là tấm bảng ghi và chiếc chậu đồng đựng mão gai cùng đinh. Ánh sáng mạnh trên nền tối khiến nhóm người nổi lên như phù điêu, và bầu trời chiều hé mở bên trái.

Ý nghĩa và dụng ý

Rubens thể hiện việc hạ xác như một nghi lễ trang nghiêm, khác với các họa sĩ Ý giàu kịch tính từng ảnh hưởng đến ông. Trong bối cảnh Phản Cải cách, bức tranh mời người tín hữu cảm nhận sức nặng của sự hy sinh và nhắc họ về thiên tính của Chúa Kitô. Rubens cũng biến Đức Mẹ từ hình ảnh yếu đuối thành hình ảnh can trường, theo Phúc Âm Gioan; tư thế đứng của bà phù hợp với việc Công giáo đề cao vai trò của Mẹ Maria trong ơn cứu chuộc, điều mà phía Tin Lành hạn chế hoặc phủ nhận. Trên mặt ngoài cánh tranh, thánh bổn mạng Christopher, người cõng Chúa, đưa Hài Nhi qua suối, một ẩn dụ cho Bí tích Thánh Thể.

Di sản

Hai cánh trong bao quanh cái chết bằng những cảnh mở đầu cuộc đời Chúa Kitô: bên trái, Đức Mẹ đang mang thai đến thăm người chị họ Elizabeth trên một cây cầu cao có hàng cột cổ điển; bên phải, cụ già Simêon đón Hài Nhi trong một nội thất đền thờ được dựng tỉ mỉ. Đề tài này theo Rubens suốt sự nghiệp, ngoài bức ở Antwerp ông còn vẽ ba phiên bản trở lên. Tư thế mạnh mẽ của những người thợ gợi nhớ một bố cục của Daniele da Volterra, và tác phẩm lớn lên từ truyền thống Kiểu cách Ý, nhưng không khí điềm tĩnh, trang nghiêm đã làm nên nét riêng của nó.