Consequences of War

Venus níu lấy Mars, van xin chàng ở lại, nhưng một nữ thần Báo thù cầm đuốc kéo chàng đi. Rubens, họa sĩ từng làm nhà ngoại giao vì hòa bình, đổ cả nỗi tuyệt vọng về cuộc Chiến tranh Ba mươi năm vào một bức tranh dày đặc nhân vật.

Câu chuyện phía sau bức tranh

Rubens vẽ Hậu quả của chiến tranh, còn gọi là Nỗi kinh hoàng của chiến tranh, cho Ferdinando II de' Medici. Wikipedia ghi tranh vẽ năm 1638 và 1639, còn Wikidata ghi 1637. Đây là lời đáp trước cuộc Chiến tranh Ba mươi năm từ 1618 đến 1648, cuốn vào gần như mọi quốc gia châu Âu, tàn phá nhiều vùng rộng lớn, kéo theo dịch bệnh, nạn đói và khiến các xứ Đức mất đi rất nhiều dân. Rubens hiểu cuộc chiến này từ bên trong: là họa sĩ cung đình, ông đi lại giữa các vua chúa, chuyển thư giữa vua Philip IV của Tây Ban Nha và Charles I của Anh với hy vọng hòa bình, và được Charles phong tước hiệp sĩ.

Điều nên ngắm kỹ

Ở giữa tranh, Mars, thần chiến tranh La Mã, lao lên với khiên và kiếm, da và áo choàng ngập sắc đỏ. Venus, người tình của chàng, quàng tay níu lấy và van nài, có các thần Tình yêu nhỏ phụ giúp. Bên trái, cửa đền Janus hé mở, dấu hiệu chiến tranh của người La Mã. Nữ thần Báo thù Alekto giơ cao ngọn đuốc kéo Mars đi, theo sau là quái vật Dịch bệnh và Nạn đói. Dưới đất là một cuốn sách và một bức vẽ, người phụ nữ với cây đàn luýt gãy, người mẹ ôm chặt con, một kiến trúc sư ngã gục, những mũi tên rơi vãi, cành ô liu và cây gậy thần.

Ý nghĩa và dụng ý

Mỗi nhân vật mang một ý nghĩa. Cuốn sách và bức vẽ bị giẫm lên cho thấy văn chương nghệ thuật bị chiến tranh hủy hoại. Cây đàn luýt gãy là sự bất hòa thay cho Hòa hợp. Người mẹ và đứa con cho thấy, theo chính lời Rubens, chiến tranh làm băng hoại, xáo trộn và phá hủy mọi thứ, cả sự sinh sôi lẫn lòng nhân ái. Kiến trúc sư ngã xuống nghĩa là hủy diệt thay cho kiến tạo. Những mũi tên rời bó là Đoàn kết tan vỡ; cành ô liu và gậy thần, biểu tượng hòa bình, bị bỏ mặc. Còn người phụ nữ mặc đồ đen bên trái Venus chính là châu Âu đau khổ, quả cầu gắn thập giá của bà do một thiên thần nhỏ mang.

Di sản

Tác phẩm được xem là một đỉnh cao của hội họa Baroque Flanders, phong cách hòa các nguồn Ý thành tiếng nói riêng của Rubens. Những thân hình cơ bắp của Mars, Alekto và kiến trúc sư gợi nhớ Michelangelo; Venus vọng lại Titian, nhất là bức Venus xứ Urbino; còn bố cục đông đúc kịch tính nhắc đến Annibale Carracci, cũng như cách Rubens dùng màu, ánh sáng và bóng tối thay cho đường nét để dựng không gian. Theo Wikidata, tranh nằm ở Galleria Palatina tại Florence. Được vẽ cho một hoàng thân nhà Medici khi châu Âu đang bốc cháy, nó vẫn là một trong những lời phản đối chiến tranh thẳng thắn nhất của nghệ thuật Baroque.