Edgar Degas

1834-1917

Edgar Degas được xem là một trong những người sáng lập trường phái Ấn tượng, nhưng ông chối bỏ cái tên ấy và tự gọi mình là người hiện thực. Hơn một nửa số tác phẩm của ông vẽ vũ công, bắt gặp ở hậu trường và giờ tập như những người đang làm một công việc thật.

Xuất thân

Degas sinh ở Paris ngày 19 tháng 7 năm 1834, tên khai sinh Hilaire-Germain-Edgar De Gas, trong một gia đình khá giả; khi trưởng thành ông dùng cách viết tên giản dị hơn. Ông là con cả trong năm người con của Augustin De Gas, một chủ ngân hàng, và Celestine Musson De Gas, một người Creole gốc New Orleans. Mẹ ông mất khi ông mười ba tuổi, và người cha cùng mấy người chú chưa vợ đã định hình phần còn lại của tuổi trẻ ông. Khi rời trường Louis-le-Grand năm 1853, ông đã biến một căn phòng trong nhà thành xưởng vẽ. Cha muốn ông học luật, ông có ghi danh nhưng chẳng mấy chuyên tâm.

Cuộc đời và những bước ngoặt

Năm 1855 ông gặp Ingres, người cho ông lời khuyên ông không bao giờ quên: hãy vẽ nét, chàng trai, vẽ theo mẫu thật và theo trí nhớ. Tháng 4 năm ấy ông vào trường Mỹ thuật, và từ năm 1856 ông ở Ý ba năm, bắt đầu phác thảo cho bức Gia đình Bellelli. Ban đầu ông muốn làm họa sĩ tranh lịch sử, nhưng khoảng ngoài ba mươi tuổi ông chuyển sang đời sống hiện đại, chịu ảnh hưởng trước hết từ Manet, người ông gặp năm 1864. Năm 1870 ông gia nhập Vệ binh Quốc gia, và buổi tập bắn cho thấy đôi mắt có tật, nỗi lo theo ông suốt đời. Sau khi cha mất năm 1874, ông bán nhà và bộ sưu tập thừa kế để trả nợ cho em trai René, và lần đầu tiên phải sống bằng việc bán tranh. Ông góp phần tổ chức các cuộc triển lãm Ấn tượng và trưng bày ở bảy trong tám lần. Từ năm 1890 mắt ông kém hơn nữa; có vẻ ông ngừng làm việc năm 1912 và mất vào tháng 9 năm 1917, khi gần như đã mù.

Phong cách và kỹ thuật

Degas không vẽ ngoài trời và còn chế giễu những ai làm vậy. Ông nói chưa có nghệ thuật nào kém tự phát hơn của mình: nó đến từ suy ngẫm và từ việc học các bậc thầy. Ông ngưỡng mộ Ingres và Delacroix, chép tranh cổ điển đến tận tuổi trung niên, và sưu tầm tranh khắc gỗ Nhật Bản, vốn ảnh hưởng tới bố cục của ông. Ngay từ đầu ông đã cắt khung nhân vật một cách lạ và chọn những góc nhìn khác thường. Về sau bảng màu tối chịu ảnh hưởng Hà Lan nhường chỗ cho màu rực và nét cọ mạnh, và những bức như Quảng trường Concorde trông như ảnh chụp nhanh. Ông làm việc với sơn dầu, phấn màu, tượng sáp, tranh in và, từ cuối thập niên 1880, cả nhiếp ảnh.

Giai thoại

Có một câu chuyện, có thể chỉ là giai thoại, rằng Degas và Manet gặp nhau ở Louvre khi cả hai cùng chép một bức chân dung của Velazquez. Bức Văn phòng buôn bông ở New Orleans, vẽ trong chuyến ở lâu với họ hàng tại đó từ năm 1872, là tác phẩm duy nhất của ông được một bảo tàng mua khi ông còn sống. Trong bức Dàn nhạc ở Nhà hát Opera, ông vẽ người bạn thổi kèn bassoon Desire Dihau giữa mười bốn nhạc công, phía trên chỉ thấy chân và váy xòe của các vũ công. Về già ông sống cô lập; vụ Dreyfus làm lộ rõ quan điểm bài Do Thái của ông và ông cắt đứt với các bạn gốc Do Thái. Renoir nói rốt cuộc mọi người bạn đều phải rời bỏ ông.

Di sản

Degas được nhớ đến như một bậc thầy về nét vẽ, đặc biệt tài tình trong việc diễn tả chuyển động, và như một họa sĩ cổ điển của đời sống hiện đại, người đưa phương pháp của tranh lịch sử vào những cảnh thường ngày. Chân dung của ông nổi bật ở chiều sâu tâm lý và cảm giác con người cô đơn. Ông còn gây dựng một bộ sưu tập đáng nể về những nghệ sĩ ông yêu quý, từ El Greco tới Manet, Cassatt, Cezanne, Gauguin và Van Gogh, trong đó Ingres, Delacroix và Daumier đặc biệt nhiều. Những vũ công, cô thợ giặt và nài ngựa của ông đến nay vẫn như những khoảnh khắc thoáng thấy chứ không phải tạo dáng.

Có thể bạn chưa biết

Ông trưng bày ở Salon lần đầu năm 1865.
Tác phẩm lớn đầu tiên về đề tài múa của ông là Cô Fiocre trong vở ba lê La Source, trưng bày ở Salon năm 1868.
Ông không bao giờ lấy vợ.
Ông chụp ảnh bạn bè, thường dưới ánh đèn, trong đó có bức chân dung đôi Renoir và Mallarme.

Wikipedia

trường phái ấn tượng