Berthe Morisot

1841-1895

Berthe Morisot là người phụ nữ duy nhất trong cuộc triển lãm Ấn tượng đầu tiên năm 1874, và bà góp mặt trong gần như mọi lần triển lãm của nhóm. Bằng nét cọ nhẹ như lông vũ, bà vẽ thế giới riêng tư quanh mình: chị gái, con gái, những khu vườn và căn phòng yên tĩnh.

Xuất thân

Berthe Morisot sinh ngày 14 tháng 1 năm 1841 ở Bourges trong một gia đình tư sản khá giả. Cha bà, Edmé Tiburce Morisot, là tỉnh trưởng tỉnh Cher, còn mẹ bà, Marie-Joséphine-Cornélie Thomas, là cháu gái gọi họa sĩ Rococo Jean-Honoré Fragonard bằng cụ. Bà có hai chị gái là Yves và Edma cùng một em trai là Tiburce. Gia đình chuyển lên Paris năm 1852. Ban đầu các chị em học vẽ chỉ để mỗi người làm một bức tặng sinh nhật cha. Thầy Joseph Guichard đưa Berthe và Edma tới bảo tàng Louvre, nơi từ năm 1858 hai chị em học bằng cách chép tranh, dù họ không được làm việc ở đó khi không có người đi kèm và bị cấm theo học chính quy.

Cuộc đời và những bước ngoặt

Ở Louvre, Morisot kết bạn với những nghệ sĩ như Manet và Monet, và năm 1861 bà gặp Camille Corot, dưới ảnh hưởng của ông bà bắt đầu vẽ ngoài trời. Bà triển lãm lần đầu ở Salon Paris năm 1864 và được chọn thêm sáu lần, nhưng sau khi bị từ chối năm 1874, bà không bao giờ gửi tranh nữa. Cũng năm ấy, bà tham gia triển lãm Ấn tượng đầu tiên tại xưởng của nhiếp ảnh gia Nadar, là người phụ nữ duy nhất góp tranh, và chỉ vắng mặt lần năm 1879 khi con gái Julie chào đời. Năm 1874 bà cưới Eugène Manet, em trai người bạn Édouard Manet. Bà mất ở Paris ngày 2 tháng 3 năm 1895 vì viêm phổi, lây khi chăm Julie mắc bệnh tương tự, để con gái mồ côi khi mới mười sáu tuổi.

Phong cách và kỹ thuật

Nét cọ của bà nhẹ tới mức giới phê bình hay dùng động từ tiếng Pháp effleurer, nghĩa là lướt khẽ, để tả. Khoảng năm 1880 bà bắt đầu vẽ trên vải chưa lót nền và nét cọ trở nên phóng khoáng hơn; về sau những nét ngắn, nhanh chuyển thành những đường dài, uốn lượn định hình khối. Bà thường để mép tranh dang dở cho mặt vải lộ ra, và cùng lúc dùng sơn dầu, màu nước và sáp màu như Degas. Dù bảng màu khá hạn chế, các bạn Ấn tượng gọi bà là bậc thầy màu sắc, và bà dùng màu trắng thật hào phóng để tạo độ trong. Tranh bà hầu như luôn khổ nhỏ. Bà vẽ cảnh gia đình, trẻ em, phụ nữ và hoa, thế giới riêng tư mà một phụ nữ thuộc tầng lớp bà được bước vào.

Giai thoại

Morisot chưa bao giờ hài lòng với tranh mình và đã hủy gần hết những gì vẽ trước năm 1869. Chị gái Edma, người thôi vẽ sau khi lấy chồng năm 1869, viết rằng chị vẫn thường lẻn về trong tâm tưởng tới xưởng vẽ của Berthe để hít thở bầu không khí hai chị em từng chia sẻ. Năm 1874, một nhà phê bình của Le Figaro chế giễu nhóm Ấn tượng là năm sáu kẻ điên, trong đó có một phụ nữ, vậy mà tới năm 1880 chính ông cũng xếp bà vào hàng giỏi nhất. Năm 1890 bà viết rằng chưa từng có người đàn ông nào đối xử với phụ nữ như người ngang hàng, và bà biết mình đáng giá chẳng kém họ. Một ngày trước khi mất, bà viết cho Julie, nói rằng bà yêu con và xin con đừng khóc.

Di sản

Năm 1894, nhà phê bình Gustave Geffroy gọi Morisot là một trong ba quý bà lớn của trường phái Ấn tượng, bên cạnh Marie Bracquemond và Mary Cassatt. Trước đó năm 1877, một nhà phê bình của Le Temps đã gọi bà là người Ấn tượng thực thụ duy nhất trong nhóm. Bà chọn triển lãm dưới tên thời con gái của mình thay vì bút danh hay họ chồng. Édouard Manet vẽ bà nhiều lần, như trong các bức Nghỉ ngơi và Berthe Morisot với bó hoa violet. Con gái bà, Julie, trở thành họa sĩ và nhà sưu tầm nghệ thuật. Những cảnh nay trông có vẻ dịu dàng, như bức Chiếc nôi năm 1872, thời bà lại được xem là vô cùng riêng tư. Năm 2019, Bảo tàng Orsay vinh danh bà bằng một cuộc triển lãm.

Có thể bạn chưa biết

Wikipedia

trường phái ấn tượng

Họa sĩ liên quan

Claude Monet · Édouard Manet · Pierre-Auguste Renoir · Edgar Degas · Alfred Sisley · Gustave Caillebotte · Camille Pissarro · Joaquín Sorolla

Tranh của Berthe Morisot