L'Orchestre de l'Opéra

Mười bốn nhạc công chen nhau trong hố nhạc, một người thổi kèn bassoon ở giữa, còn phía trên chỉ thấy chân và váy xòe của các vũ công lấp lánh dưới đèn. Đây là bức tranh đầu tiên Degas vẽ múa ba lê.

Câu chuyện phía sau bức tranh

Các nhạc công ngồi trong hố nhạc của nhà hát Salle Le Peletier, trụ sở Nhà hát Opera Paris từ 1821 cho đến khi cháy rụi năm 1873. Phần lớn họ là chân dung bạn bè của Degas. Nổi bật nhất là nhạc sĩ chơi kèn bassoon Désiré Dihau, người đặt vẽ bức tranh, đang chơi nhạc cụ của mình, cùng nghệ sĩ cello Louis-Marie Pilet. Wikipedia tiếng Anh ghi tranh vẽ khoảng năm 1870, còn Wikidata ghi 1868. Tranh được trao cho Dihau mà không còn dịp sửa thêm, và ông đem trưng bày ở Lille.

Điều nên ngắm kỹ

Hố nhạc được nhìn như từ chỗ một khán giả. Dihau là một trong mười bốn nhạc công ngồi sát nhau, gương mặt và nhạc cụ chen kín nửa dưới bức tranh. Phía trên, bị mép tranh cắt ngang, chỉ còn thấy chân và váy xòe của các vũ công trên sân khấu. Hãy để ý cách khung tranh cắt cảnh, để sân khấu sáng rực và hố nhạc tối gặp nhau trong một cái liếc mắt, như thể ánh nhìn của bạn vừa trôi từ âm nhạc sang điệu múa.

Ý nghĩa và dụng ý

Degas xóa nhòa ranh giới giữa tranh chân dung và tranh sinh hoạt: đây vừa là hình ảnh những người bạn có thật, vừa là một đêm ở nhà hát. Sử gia nghệ thuật Charles Stuckey so góc nhìn này với ánh mắt của một khán giả ba lê đang lơ đãng. Ông cho rằng niềm say mê của Degas với chuyển động, kể cả chuyển động của mắt người xem khi liếc nhìn ngẫu nhiên, mới đúng là chất Ấn tượng của tác phẩm. Những vũ công bị cắt không phải trang trí, mà là một phần của cái nhìn lang thang ấy.

Di sản

Khi Dihau trưng bày tranh ở Lille, gia đình Degas, vốn còn ngờ vực nghệ thuật của chàng Raphael nhà mình, nói rằng nhờ ông mà cuối cùng Edgar đã làm xong một tác phẩm, một bức tranh thực sự. Đây là tác phẩm đầu tiên có vũ công ba lê trong nghệ thuật của Degas. Ông sẽ vẽ vũ công mãi cho đến cuối sự nghiệp, và chính tranh ba lê làm nên tên tuổi ông. Bức tranh, khoảng 56 x 45 cm, nay ở Bảo tàng Orsay.