Mademoiselle Dihau Playing the Piano

Ngồi bên đàn piano, một thiếu nữ quay đầu nhìn lại ta qua bờ vai. Nhà phê bình Paul Jamot cho rằng ánh mắt ấy gần như sánh với cô gái khăn xanh của Vermeer.

Câu chuyện phía sau bức tranh

Người mẫu là Marie Dihau, ca sĩ kiêm nghệ sĩ piano, em gái nhạc sĩ kèn bassoon Désiré Dihau, cả hai đều là bạn của Degas. Wikipedia tiếng Pháp cho biết ông vẽ bức chân dung trong khoảng 1869 đến 1872, còn Wikidata ghi năm 1869. Cũng bài viết ấy ghi kích thước 40,5 x 32,5 cm, trong khi Wikidata ghi 45 x 32,5 cm. Tranh treo trong phòng khách nhà Dihau, cạnh những tác phẩm khác của Degas mà họ sở hữu, trong đó có bức Dàn nhạc Nhà hát Opera, nơi Désiré xuất hiện.

Điều nên ngắm kỹ

Marie được vẽ nửa người bên đàn piano. Bàn tay trái chỉ thấy cổ tay, đặt trên phím đàn. Cô quay đầu về phía người xem đang đứng sau lưng bên trái, gương mặt nổi bật trên bản nhạc đặt trên giá. Cô khoác một chiếc áo choàng ngắn hoặc khăn choàng đen, đội chiếc mũ nhỏ màu trắng cắm lông đen, tóc chải gọn thành dải ra sau tai. Lối vẽ tiết chế, gần như nghiêm khắc, dồn mọi chú ý vào gương mặt.

Ý nghĩa và dụng ý

Paul Jamot viết rằng trong lối vẽ giản dị, gần như khắc khổ, ông không biết gì vượt trội hơn, về hiểu biết, sự chân thực lẫn phong cách, so với gương mặt nghiêng ba phần tư này: đôi má đầy đặn, đường cong của môi, nét vẽ đôi mắt nhìn ta qua bờ vai, gần như với ánh mắt cô gái đội khăn xanh của Vermeer. Tư thế bắt lấy một khoảnh khắc bị ngắt quãng, như thể có ai vừa bước vào phòng khi cô đang chơi đàn, và cô quay lại xem là ai.

Di sản

Sau khi anh trai mất năm 1909, Marie giữ bức tranh trong căn hộ khiêm tốn ở phố Victor-Massé, sống nhờ một khoản thu nhỏ và những buổi dạy nhạc, thường là miễn phí, cho các cô gái trẻ Montmartre. Năm 1923, không muốn rời xa tranh, bà nhượng nó cùng bức Dàn nhạc cho Bảo tàng Luxembourg nhưng giữ quyền sử dụng suốt đời. Tại triển lãm năm 1924 ở phòng tranh Galerie Petit, hai tác phẩm lần đầu ra mắt công chúng đã gây hứng khởi lớn. Chúng vào Bảo tàng Louvre sau khi bà mất năm 1935 và về Bảo tàng Orsay năm 1986.