Mrs Jeantaud in the Mirror

Một phụ nữ sành điệu liếc vào gương khi vừa về hay sắp đi, tay ép chiếc bao tay lông vào bụng. Ta hầu như không thấy mặt bà, chỉ có hình phản chiếu nhìn lại ta.

Câu chuyện phía sau bức tranh

Người phụ nữ là Berthe-Marie Bachoux, vợ của Jean-Baptiste Jeantaud, bạn của Degas và từng là chiến hữu của ông trong Chiến tranh Pháp - Phổ năm 1870. Degas vẽ bà bằng sơn dầu trên vải vào khoảng năm 1875. Bà không chỉ là người mẫu của riêng ông: họa sĩ Jean-Jacques Henner cũng vẽ một bức chân dung Madame Jeantaud, nhưng theo lối chính diện, bất động của chân dung chính thức, qua đó thấy rõ Degas đã chọn cách tiếp cận cùng một người khác biệt đến mức nào.

Điều nên ngắm kỹ

Madame Jeantaud, ăn mặc thanh lịch theo thời trang đương thời, vừa trở về căn hộ hoặc có lẽ sắp rời đi. Bà liếc nhanh vào gương, tay ép chiếc bao tay lông vào bụng, trong một khoảnh khắc thân mật, đời thường. Gương mặt thật bị che một phần, gần như quay hẳn đi, nhưng tấm gương đặt bên trái cho thấy nét mặt bà từ phía trước. Hãy để ý cách bố cục bị cắt và cách người phụ nữ thật cùng hình phản chiếu chia nhau tấm vải.

Ý nghĩa và dụng ý

Phong cách Degas ở đây đặc biệt mạnh mẽ và độc đáo. Những nhát cắt bố cục táo bạo mở ra góc nhìn mới, năng động, thay cho tư thế chính diện, trang nghiêm và bất động của chân dung chính thức. Madame Jeantaud có nhìn người xem, nhưng gián tiếp, qua hình phản chiếu. Tấm gương là biểu tượng truyền thống cho sự đổi thay và tính ảo ảnh của thực tại. Degas dùng lại một mô típ có từ thời Phục Hưng, chân dung trong gương, và chia thực tại thành nhiều điểm nhìn khác nhau.

Di sản

Theo Wikipedia tiếng Tây Ban Nha, cách thể hiện một người từ nhiều điểm nhìn cùng lúc như vậy đã báo trước nghệ thuật Lập thể của Georges Braque và Pablo Picasso. Bức tranh, khoảng 70 x 84 cm, được lưu giữ tại Bảo tàng Orsay ở Paris. Nó vẫn là chân dung vợ một người bạn, bắt gặp giữa lúc đến và lúc đi, và là một thử nghiệm nhỏ về cách nhìn: một người phụ nữ, hai gương mặt, và một ánh mắt chỉ chạm tới ta qua tấm kính.