Camille Pissarro

1830-1903

Camille Pissarro, sinh ra trên một hòn đảo vùng Caribe, đã trở thành trái tim vững vàng của trường phái Ấn tượng: họa sĩ duy nhất góp mặt ở cả tám cuộc triển lãm của nhóm và là người cha tinh thần của Cézanne, Gauguin cùng nhiều người khác. Ông vẽ những con đường làng và người lao động đúng như họ vốn là, không tô vẽ, không phô trương.

Xuất thân

Jacob Abraham Camille Pissarro sinh ngày 10 tháng 7 năm 1830 tại Charlotte Amalie trên đảo Saint Thomas, khi ấy thuộc Tây Ấn Đan Mạch. Cha ông, người gốc Do Thái Bồ Đào Nha mang quốc tịch Pháp, từ Pháp sang trông coi cửa hàng kim khí của một người chú đã mất và cưới bà góa của người chú ấy, Rachel Manzano-Pomié. Vì luật Do Thái cấm cháu lấy thím, cuộc hôn nhân gây xôn xao, các con bị từ chối ở trường Do Thái địa phương và phải học một trường tiểu học toàn học sinh da đen. Mười hai tuổi, Camille sang học nội trú ở Passy gần Paris, nơi thầy Savary dạy cậu vẽ thật vững và dặn cậu về nhà hãy vẽ theo thiên nhiên. Về đảo năm mười sáu hay mười bảy tuổi, cậu làm thư ký bến cảng và tranh thủ mọi giờ nghỉ để vẽ. Năm hai mươi mốt tuổi, họa sĩ Đan Mạch Fritz Melbye khuyến khích cậu theo nghề vẽ, và hai người làm việc hai năm ở Venezuela.

Cuộc đời và những bước ngoặt

Năm 1855, ở tuổi hai mươi lăm, Pissarro chuyển đến Paris, làm trợ lý cho Anton Melbye, anh trai của Fritz, và thấy lối dạy ở École des Beaux-Arts và Académie Suisse thật ngột ngạt. Ông tìm đến Corot để học, và năm 1859 bức tranh đầu tiên của ông được Salon nhận. Ở Académie Suisse ông kết bạn với Monet, Guillaumin và Cézanne. Năm 1871 tại Croydon, ông cưới Julie Vellay, con gái một người trồng nho từng làm người hầu của mẹ ông; họ có bảy người con. Trong Chiến tranh Pháp Phổ, ông đưa gia đình sang Norwood gần London và gặp nhà buôn tranh Paul Durand-Ruel, người bán tranh cho ông gần suốt đời. Ông sống ở Pontoise từ 1872 đến 1884, rồi ở Éragny-sur-Epte cho đến cuối đời. Năm 1873 ông góp phần lập hội nghệ sĩ về sau thành nhóm Ấn tượng, và năm năm mươi tư tuổi ông chuyển sang Tân Ấn tượng. Ông mất ngày 13 tháng 11 năm 1903.

Phong cách và kỹ thuật

Từ Corot, Pissarro học cách vẽ ngoài trời, nhưng khác Corot thường sửa tranh trong xưởng, ông thích hoàn thành ngay tại chỗ, nhiều khi chỉ trong một buổi. Ông vẽ đúng những gì mình thấy, cả con đường lồi lõm vết bánh xe lẫn bụi cây lộn xộn, và vài nhà phê bình gọi thế là thô tục. Lời ông khuyên một học trò tóm gọn phương pháp ấy: vẽ cùng lúc bầu trời, mặt nước, cành cây và mặt đất, vẽ hào phóng, không do dự, và đừng bao giờ đánh mất ấn tượng đầu tiên. Một nhà văn nói ông vẽ được cả mùi của đất. Ở London, cùng Monet xem tranh Constable và Turner, nét cọ của ông phóng khoáng hơn và có thêm những lớp màu dày. Ông say mê tranh in Nhật Bản, ngưỡng mộ sự tĩnh lặng và vẻ rạng rỡ dịu dàng của chúng. Về sau, bên Georges Seurat và Paul Signac, ông theo phong cách Tân Ấn tượng. Suốt đời ông kiên trì vẽ người bình thường trong khung cảnh tự nhiên, điều mà Renoir gọi là cách mạng.

Giai thoại

Khi tranh của Cézanne bị chế giễu ở Académie Suisse, Pissarro đã động viên ông, và Cézanne không bao giờ quên điều đó, về sau nói Pissarro là một người cha đối với mình, và có phần giống như Chúa nhân từ. Năm 1868 Pissarro thôi ghi tên thầy trong catalogue của Salon, lặng lẽ tuyên bố sự độc lập của mình, và Émile Zola viết rằng ông là một trong ba bốn họa sĩ đích thực của thời ấy. Ngay cả khi hội đồng treo tranh đẩy các bức vẽ Pontoise của ông lên sát trần, nhà phê bình Castagnary vẫn ghi nhận rằng người yêu nghệ thuật đã thấy giá trị của chúng. Mắc kẹt ở Anh năm 1870 với quốc tịch Đan Mạch, ông viết cho Théodore Duret rằng tranh của ông chẳng ai đoái hoài. Là người theo chủ nghĩa vô chính phủ, năm 1889 ông làm một album ba mươi bức vẽ châm biếm, Turpitudes sociales, tặng cô cháu gái. Sáu người con của ông trở thành họa sĩ.

Di sản

Pissarro là nghệ sĩ duy nhất có tranh trong cả tám cuộc triển lãm Ấn tượng ở Paris, từ 1874 đến 1886. Nhà sử học nghệ thuật John Rewald gọi ông là bậc trưởng lão của các họa sĩ Ấn tượng, không chỉ vì ông lớn tuổi nhất mà còn vì sự minh triết và tính cách điềm đạm, tử tế, ấm áp. Ông là nhân vật then chốt giữ cho nhóm gắn bó, và là người cha tinh thần của cả bốn họa sĩ Hậu Ấn tượng lớn: Cézanne, Seurat, Gauguin và Van Gogh. Những bức vẽ Upper Norwood và Sydenham ghi lại phía nam London ngay khi đường sắt vừa tới và trước khi vùng ngoại ô lan rộng; bức Đại lộ, Sydenham nay ở Phòng tranh Quốc gia London. Tầm quan trọng của ông nằm ở vai trò trong cả trường phái Ấn tượng lẫn Hậu Ấn tượng, và ở niềm tin lặng lẽ rằng một con đường lầy lội hay một người đang làm việc đều đáng được vẽ bằng tất cả sự trân trọng.

Có thể bạn chưa biết

Wikipedia

trường phái ấn tượng · pha màu theo phép xen kẽ · tân ấn tượng

Họa sĩ liên quan

Claude Monet · Édouard Manet · Pierre-Auguste Renoir · Edgar Degas · Gustave Caillebotte · Joaquín Sorolla · Vincent van Gogh · J. M. W. Turner

Tranh của Camille Pissarro