Jean-Léon Gérôme

1824-1904

Tới năm 1880, Jean-Léon Gérôme có lẽ là nghệ sĩ còn sống nổi tiếng nhất thế giới, tranh ông được in lại khắp nơi. Cảnh võ sĩ giác đấu với ngón tay chỉ xuống của ông đến nay vẫn vang vọng trên màn ảnh, và hơn 2.000 học trò đã qua xưởng vẽ của ông.

Xuất thân

Jean-Léon Gérôme sinh ở Vesoul, vùng Haute-Saône, ngày 11 tháng 5 năm 1824. Ông học vẽ lần đầu ở trường tại đây với họa sĩ kiêm thầy giáo địa phương Claude-Basile Cariage, và tranh của ông đủ tốt để xứng đáng được học ở nơi cao hơn. Năm 1840, ở tuổi 16, ông được gửi lên Paris học Paul Delaroche, rồi theo thầy sang Ý năm 1843, thăm Florence, Rome, Vatican và Pompeii. Về Paris năm 1844, ông học một thời gian ngắn ở xưởng Charles Gleyre rồi vào Trường Mỹ thuật Paris. Năm 1846 ông dự thi Prix de Rome nhưng trượt ở vòng cuối vì phần vẽ hình người bị đánh giá chưa đạt.

Cuộc đời và những bước ngoặt

Bức Chọi gà của ông đoạt huy chương hạng ba ở Salon năm 1847, và bài phê bình của Théophile Gautier đã làm ông nổi tiếng. Ông từ bỏ giấc mơ Prix de Rome và tận dụng thành công bất ngờ. Một đơn đặt hàng của nhà nước năm 1852 giúp ông có tiền đi Constantinople, Hy Lạp và sông Danube, và năm 1856 ông tới Ai Cập lần đầu, khởi đầu cho rất nhiều tranh phương Đông. Năm 1863 ông cưới Marie Goupil, con gái nhà buôn tranh Adolphe Goupil; họ có bốn con gái và một con trai. Từ năm 1864 ông dạy ở Trường Mỹ thuật, và năm 1865, ở lần ứng cử thứ năm, ông được bầu vào Viện Hàn lâm Pháp. Ngoài ba mươi tuổi, ông còn bắt tay làm điêu khắc. Ông mất ngày 10 tháng 1 năm 1904.

Phong cách và kỹ thuật

Gérôme vẽ theo phong cách nay gọi là hàn lâm, trải từ tranh lịch sử, thần thoại Hy Lạp, phương Đông đến chân dung, thường hoàn thiện rất tỉ mỉ. Trên đường du hành, ông sưu tầm đồ vật và trang phục để dàn dựng cảnh trong xưởng, và vẽ ký họa sơn dầu ngoài trời làm nền; năm 1878 ông viết rằng mình thích ba nét màu trên vải hơn ký ức sống động nhất. Nguồn tư liệu ghi rằng những bức như Chợ nô lệ kết hợp kiến trúc Trung Đông được quan sát chính xác với những thân hình khỏa thân lý tưởng hóa vẽ ở Paris, nên chúng là tác phẩm của trí tưởng tượng. Khi làm điêu khắc, ông thử nghiệm đá cẩm thạch nhuộm màu, đồng, ngà và đá quý, như bức tượng Bellona trưng bày ở Viện Hàn lâm Hoàng gia London năm 1892.

Giai thoại

Xưởng của ông ở Trường Mỹ thuật nổi tiếng với những nghi lễ nhập môn ồn ào của học trò, từ rạch tranh nhau đến đấu kiếm trên bục người mẫu. Gérôme đến mỗi thứ Tư và thứ Bảy; một học trò tả ông là phán xét không khoan nhượng mà lại có sức hút lạ lùng. Bức Hành quyết Thống chế Ney trưng bày năm 1868 gây chia rẽ, và ông từ chối lời đề nghị của con cháu Ney xin rút tranh; một bức biếm họa vẽ ông đứng trước bức tường với các nhà phê bình làm đội xử bắn. Năm 1894, ông công khai phản đối việc Caillebotte hiến tặng tranh Ấn tượng cho Nhà nước. Về triển lãm tưởng niệm Manet năm 1884, ông nhận xét rằng nó không tệ như ông nghĩ.

Di sản

Gérôme là một trong những họa sĩ quan trọng nhất của thời kỳ hàn lâm, và cùng Meissonier và Cabanel là một trong ba nghệ sĩ thành công nhất thời Đệ nhị Đế chế. Bức Pollice Verso năm 1872, cảnh võ sĩ giác đấu trong đấu trường Colosseum, trở thành một trong những tác phẩm nổi tiếng nhất của ông, và hình ảnh ngón tay cái định đoạt sống chết được lặp lại trong nhiều bộ phim, tới cả bộ phim đoạt giải Oscar năm 2000 Võ sĩ giác đấu. Từ 1864 đến 1904, hơn 2.000 học trò đã học ít nhiều trong xưởng của ông, trong đó có Mary Cassatt, Thomas Eakins và Osman Hamdi Bey. Ông nghiêm khắc, nhưng cũng mời học trò tới xưởng riêng và tiến cử họ với Salon, và ảnh hưởng của ông lan rộng khắp thế giới.

Có thể bạn chưa biết

Wikipedia

chủ nghĩa học viện · Đông phương luận · Orientalist painting

Họa sĩ liên quan

Édouard Manet · Gustave Courbet · John Singer Sargent · Eugène Delacroix · Jacques-Louis David · J. M. W. Turner · Gustave Moreau

Tranh của Jean-Léon Gérôme