Jean-Léon Gérôme · 1849

Michelangelo già nua, mù lòa, được một cậu bé dẫn đến đặt tay lên pho tượng thân người cổ đại bằng cẩm thạch. Chuyện đó chưa từng xảy ra, và chàng trai trẻ Gérôme biết vậy. Ông vẫn vẽ, như một lời tri ân dành cho xúc giác, ký ức và nghệ thuật quá khứ.
Jean-Léon Gérôme vẽ bức tranh nhỏ này năm 1849, khi còn là một họa sĩ trẻ; hai năm trước ông đã nổi danh với Trận chọi gà. Ông làm việc trong một tòa xưởng vẽ chung gọi là Le Chalet, số 27 phố Fleurus ở Paris, và chịu ảnh hưởng sâu đậm từ chuyến đi Rome năm 1843 cùng thầy Paul Delaroche. Chính ở đó ông đã thấy pho tượng Torso Belvedere, đặt tại sân Bát giác của cung điện Belvedere ở Vatican từ năm 1530. Tên tiếng Pháp của tranh là Michelangelo trong xưởng vẽ.
Cảnh diễn ra trong xưởng của nghệ sĩ. Một cánh cửa hé mở, chiếc chìa khóa treo dưới tay nắm, một bức phù điêu treo cao trên tường bên phải. Ở trung tâm, Michelangelo tuổi già được một cậu bé dìu đặt tay lên pho Torso đặt trên bệ gỗ. Sau lưng ông là một khối đá mới đẽo thô, kê trên một khúc gỗ. Dụng cụ nằm rải rác, vụn đá phủ sàn, và những bìa đựng bản vẽ đặt cạnh pho tượng. Gérôme ký tên và ghi năm ở góc dưới bên trái, trên bệ gỗ, J.L. Gérôme và 1849 trên hai dòng.
Bức tranh dựng trên những tương phản: trẻ và già, cẩm thạch trắng và màu áo, xúc giác và thị giác, pho Torso đồ sộ và dáng người mảnh mai. Đây là một cảnh lịch sử hư cấu. Pho Torso nằm ở Vatican từ năm 1530 nên không thể có mặt trong xưởng của Michelangelo, và Michelangelo cũng không bị mù lúc cuối đời. Theo Dominique de Font-Réaulx, bức tranh vừa là lời tôn vinh một trong những nghệ sĩ lớn nhất thời Phục Hưng, vừa cho thấy sớm mối quan tâm của Gérôme với đề tài cổ đại.
Bức sơn dầu trên toan nhỏ và khổ đứng. Wikipedia ghi 52 x 36 cm, còn Wikidata ghi 51,5 x 37,5 cm. Tranh thuộc Dahesh Museum of Art ở New York, nơi đặt tên là Michelangelo being Shown the Belvedere Torso. Được vẽ ở đầu một sự nghiệp dài, nó cho thấy Gérôme trẻ đã hướng về thế giới cổ đại vốn sẽ phủ kín nhiều tác phẩm sau này của ông, khi tưởng tượng một bậc thầy dù không còn nhìn thấy vẫn học hỏi từ điêu khắc bằng đôi tay.
Jean-Léon Gérôme (1824-1904)
Pollice verso - Jean-Léon Gérôme (1872)
The Slave Market - Jean-Léon Gérôme (1866)
Phryne before the Areopagus - Jean-Léon Gérôme (1861)
Bonaparte Before the Sphinx - Jean-Léon Gérôme (1867)
Cleopatra and Caesar - Jean-Léon Gérôme (1866)
The Duel After the Masquerade - Jean-Léon Gérôme (1857)
The Execution of Marshal Ney - Jean-Léon Gérôme (1868)
Bữa trưa trên cỏ - Édouard Manet (1863)
Olympia - Édouard Manet (1863)
Cội nguồn nhân gian - Gustave Courbet (1866)
An táng tại Ornans - Gustave Courbet (2020)
Cẩm chướng, huệ, huệ, hồng - John Singer Sargent (1885-1886)
Chân dung quý cô X - John Singer Sargent (1884)
Nữ thần Tự do dẫn dắt nhân dân - Eugène Delacroix (1830)
Death of Sardanapalus - Eugène Delacroix (1827)
The Death of Socrates - Jacques-Louis David (1787)
The Oath of the Horatii - Jacques-Louis David (1784)
The Ladies Waldegrave - Joshua Reynolds (1780)
Captain George K. H. Coussmaker - Joshua Reynolds (1782)