Jean-Léon Gérôme · 1859
%2001.jpg)
Các đấu sĩ giơ tay chào hoàng đế trong khi những người ngã xuống bị kéo đi bằng móc sắt. Gérôme đặt ta đứng trên nền cát đẫm máu cạnh họ, và có thời ông coi đây là bức tranh hay nhất của mình.
Gérôme thấy Đấu trường La Mã lần đầu năm 1843 trong chuyến đi Rome, và từ đó ông nghiên cứu vũ khí cổ, thăm các di chỉ khảo cổ. Cuối thập niên 1850, nước Pháp muốn một lối vẽ tranh lịch sử khiến các xã hội xưa hiện lên sống động, như lời sử gia Prosper de Barante. Gérôme dựa vào cuốn Cuộc đời mười hai hoàng đế của Suetonius và vẽ bức này năm 1859. Ông trưng bày nó tại Salon Paris năm ấy cùng Cái chết của Caesar và Vua Candaules. Tranh thành công, góp phần làm nên tên tuổi ông, và khi ấy ông xem đây là tác phẩm hay nhất của mình. Chữ ký J L GEROME và MDCCCLIX nằm ở mặt trước khán đài hoàng gia.
Tranh khổ khoảng 93 x 145 cm. Trước trận đấu, một nhóm đấu sĩ chào hoàng đế Vitellius đang nằm trên trường kỷ trong khán đài, cạnh các nữ tư tế Vesta, trong khi vài đồng đội đã ngã bị kéo ra khỏi đấu trường bằng móc sắt. Nền cát phủ máu, vũ khí và xác người. Hãy để ý chỗ bạn đứng: như trong Pollice Verso và Lời cầu nguyện cuối cùng của các thánh tử đạo, điểm nhìn nằm ngay trên cát, ngang tầm các đấu sĩ, chứ không ở trên khán đài cùng người La Mã đang xem cuộc tàn sát dưới bóng mái che.
Điểm nhìn thấp ấy khiến ta đứng về phía những người sắp chết. Gérôme không lý tưởng hóa nhân vật, và nhà thơ Charles Baudelaire tả vị Caesar trong tranh như một gã buôn rượu hay đồ tể béo phì, chẳng hợp với vẻ cao quý của hoàng đế. Cảnh này cũng sai niên đại, vì Đấu trường La Mã chỉ khánh thành năm 80 dưới thời Titus. Câu chào nổi tiếng cũng là huyền thoại hiện đại: nó chỉ được biết qua Suetonius, trong một trận thủy chiến giả trên hồ Fucino thời Claudius, do những tử tù chứ không phải đấu sĩ hô lên. Mối liên hệ sai với đấu sĩ đến nay vẫn sống trong văn hóa đại chúng.
Về sau Gérôme đổi ý, thấy đề tài thiếu tính lịch sử. Giữ bố cục cũ nhưng làm lại kỹ từ tư liệu viết và hiện vật, năm 1872 ông vẽ Pollice Verso, nơi người thắng đứng trên kẻ bại chờ đám đông phán quyết. Ông còn vẽ nhiều cảnh khác về các trò chơi La Mã. Bức tranh thậm chí bị họa sĩ biếm Nga Rayevsky nhại lại, thay hoàng đế bằng nhà soạn nhạc César Cui và các đấu sĩ bằng nhân vật trong tác phẩm của ông. Năm 1925, tranh được tặng cho Phòng tranh Đại học Yale ở New Haven, nơi nó ở đến nay.
Jean-Léon Gérôme (1824-1904)
nam giới · tranh lịch sử · chủ nghĩa học viện · đám đông · Yale University Art Gallery
Pollice verso - Jean-Léon Gérôme (1872)
The Slave Market - Jean-Léon Gérôme (1866)
Phryne before the Areopagus - Jean-Léon Gérôme (1861)
Bonaparte Before the Sphinx - Jean-Léon Gérôme (1867)
Cleopatra and Caesar - Jean-Léon Gérôme (1866)
The Duel After the Masquerade - Jean-Léon Gérôme (1857)
The Execution of Marshal Ney - Jean-Léon Gérôme (1868)
Bữa trưa trên cỏ - Édouard Manet (1863)
Olympia - Édouard Manet (1863)
Cội nguồn nhân gian - Gustave Courbet (1866)
An táng tại Ornans - Gustave Courbet (2020)
Cẩm chướng, huệ, huệ, hồng - John Singer Sargent (1885-1886)
Chân dung quý cô X - John Singer Sargent (1884)
Nữ thần Tự do dẫn dắt nhân dân - Eugène Delacroix (1830)
Death of Sardanapalus - Eugène Delacroix (1827)
The Death of Socrates - Jacques-Louis David (1787)
The Oath of the Horatii - Jacques-Louis David (1784)
The Ladies Waldegrave - Joshua Reynolds (1780)
Captain George K. H. Coussmaker - Joshua Reynolds (1782)