O pti cien

Jean-Léon Gérôme · 1902

O pti cien - Jean-Léon Gérôme

Một chú chó sục cáo trắng nhỏ đứng trên hai chân sau, đeo kính một mắt, nhìn thẳng lại bạn. Gérôme vẽ nó năm 1902, khoảng hai năm trước khi mất, làm biển hiệu cho một tiệm kính mắt, và ký tên bằng một câu đùa giả tiếng Latinh.

Câu chuyện phía sau bức tranh

O pti cien được nghĩ ra như một mẫu biển quảng cáo cho tiệm kính mắt. Gérôme, khi ấy đã ở cuối một sự nghiệp dài, gửi tranh năm 1902 dự cuộc thi biển hiệu do Thành phố Paris tổ chức, và tranh được in lại trong tập các tác phẩm đoạt giải. Ông còn đùa với lệ ký tên của họa sĩ, ghi lên tranh một câu giả Latinh có nghĩa là J.-L. Gérôme đã bôi bác nó vào năm 1902. Đó không phải lần duy nhất: cho Triển lãm Thế giới năm 1900, ông từng thiết kế biển hiệu một tiệm đồ chơi, một tấm kim loại hình trái tim với nữ thần Vệ Nữ khỏa thân nhô lên từ con sóng.

Điều nên ngắm kỹ

Tấm tranh khổ đứng, 87 x 66 cm, vẽ một chú chó sục cáo phần lớn màu trắng trên nền xanh nhạt trơn. Chú chó đeo kính một mắt, ngồi dựng trên hai chân sau, tai vểnh, đầu hơi nghiêng như đang quan sát bạn ngang hàng. Phía trên, hai con mắt người nhìn qua cặp kính, đặt như hai lỗ nhìn trộm khoét vào nền tranh. Khung gốc tiếp tục trò chơi: ống nhòm xem hát ở hai góc trên, một chiếc kính lúp ở giữa với một con mắt duy nhất nhìn ra như mắt người khổng lồ một mắt, và một cặp kính cổ ở cạnh dưới.

Ý nghĩa và dụng ý

Cái hài hước nằm ở một sự phi lý cố ý. Kính một mắt là món phụ kiện của tầng lớp sang trọng, và Gérôme mỉm cười gợi ý rằng tròng kính đem lại vẻ đạo mạo, thậm chí cả tính người, cho một con chó. Tựa đề là trò chơi chữ theo âm: đọc to O pti cien, chú chó nhỏ, nghe giống opticien, thợ kính, chính nghề mà bức tranh quảng cáo. Cách dàn cảnh còn tạo một chuỗi ánh nhìn: bạn bị chú chó nhìn, và chú chó lại bị những đôi mắt vô danh theo dõi. Sử gia nghệ thuật Robert Rosenblum thấy trong các chi tiết ấy những ẩn ý vừa kỳ quặc vừa đáng lo.

Di sản

Salvador Dalí nhấn mạnh vẻ rùng rợn và siêu thực của toàn bộ tác phẩm, mà ông xem là báo trước tinh thần Dada. Ông xếp chú chó của Gérôme vào hàng tiền thân của L.H.O.O.Q., bức nhại Mona Lisa của Leonardo do Marcel Duchamp làm năm 1919. Với một họa sĩ thường được nhớ đến qua những cảnh hàn lâm bóng bẩy, đây là một số phận bất ngờ: một tấm biển hiệu cuối đời lại được đọc như một bước hướng tới tiên phong. Tranh từng qua một phiên đấu giá của Sotheby's ở New York ngày 10 tháng 11 năm 1998 và nay thuộc một bộ sưu tập tư nhân.

Có thể bạn chưa biết

Wikipedia · Wikidata

Về họa sĩ

Jean-Léon Gérôme (1824-1904)

chó · nghệ thuật động vật

Tranh khác của Jean-Léon Gérôme

Tranh của các họa sĩ liên quan