The Christian Martyrs' Last Prayer

Một nhóm nhỏ quỳ cầu nguyện trên cát, trong khi một con sư tử bước ra từ bóng tối vào ánh sáng chói chang của đấu trường chật kín người. Gérôme để bức tranh này trên giá vẽ hơn hai mươi năm và vẽ lại từ đầu ba lần rồi mới chịu buông tay.

Câu chuyện phía sau bức tranh

W. T. Walters ở Baltimore đặt vẽ bức tranh năm 1863, nhưng đến năm 1883 Gérôme mới giao. Trong lá thư gửi kèm, ông xin lỗi vì để chờ lâu: bức tranh nằm trên giá vẽ của ông hơn hai mươi năm, ông đã vẽ lại từ đầu ba lần, sửa đi sửa lại cả hiệu ứng lẫn bố cục nhưng luôn giữ ý tưởng ban đầu. Ông viết rằng thực ra đây là tấm vải thứ ba mà người mua nhận được. Ông gọi nó là một trong những tác phẩm công phu nhất, khiến ông vất vả nhất, rồi kết thư bằng một câu hỏi: liệu có thành công không?

Điều nên ngắm kỹ

Gérôme giải thích rằng đây là đấu trường Circus Maximus chứ không phải một hý trường tròn, dù chỉ thấy được phần đầu cong của nó. Bên trái là cột meta ở cuối dải spina, nơi xe ngựa vòng đua, và có thể thấy vết bánh xe trên cát. Ở tầm giữa là những người bị kết án thiêu sống, bị trói lên thập giá và trét hắc ín. Ở một góc, những người Kitô hữu gầy rộc, rách rưới sau thời gian dài bị giam, cùng nhau cầu nguyện, trong khi từ một lối ngầm vừa mở, những con thú bị bỏ đói bước ra. Ông chọn đúng khoảnh khắc chúng khựng lại vì ngỡ ngàng trước ánh sáng ban ngày và đám đông, như con bò tót Tây Ban Nha dừng phắt giữa bước khi lao vào đấu trường.

Ý nghĩa và dụng ý

Gérôme viết rằng với những tín đồ ấy, cái chết là niềm vui; điều duy nhất họ nghĩ là giữ vững đến cùng, và hiếm ai chối đạo. Chỉ trái tim và đức tin của họ là còn mạnh mẽ. Bài Wikipedia đặt cảnh này bên cạnh ghi chép của Tacitus về những Kitô hữu dưới thời Nero, bị chó xé xác hoặc bị đốt làm đuốc ban đêm, và theo đó lòng thương xót đã nảy sinh vì họ dường như bị hy sinh cho sự tàn bạo của một người. Bài viết cũng lưu ý rằng Tacitus thực sự nói về ai vẫn còn bị tranh cãi.

Di sản

Hoàn thành năm 1883, bức tranh trở thành một trong những tác phẩm nổi tiếng nhất của Gérôme. Nó còn được gọi là The Christian Martyrs và The Last Prayer, và vẫn nằm ở Bảo tàng Nghệ thuật Walters tại Baltimore, bộ sưu tập của gia đình đã đặt vẽ. Wikidata ghi kích thước 87,9 x 150,1 cm. Lá thư đi cùng tấm vải, nên bức tranh đến tay chủ nhân kèm lời giải thích của chính tác giả: theo ông, Circus Maximus chứa hơn một trăm năm mươi nghìn khán giả và nằm sát cung điện của các hoàng đế. Hiếm bức tranh nào mang nỗi băn khoăn của người vẽ một cách cởi mở như thế, kết lại bằng câu hỏi liệu nó có thành công.