Jacques-Louis David

1748-1825

Jacques-Louis David đưa hội họa Pháp từ vẻ duyên dáng Rococo sang sự nghiêm cẩn cổ điển, và sống qua sáu chế độ chính trị, vẽ cho Cách mạng rồi cho Napoleon. Cái chết của Marat và Napoleon vượt dãy Alps là những hình ảnh ông để lại cho lịch sử.

Xuất thân

David sinh trong một gia đình khá giả ở Paris ngày 30 tháng 8 năm 1748. Khoảng chín tuổi, cha ông bị giết trong một cuộc đấu kiếm, và mẹ gửi ông cho các ông chú giàu có làm kiến trúc sư. Ông học ở trường College des Quatre-Nations nhưng chưa bao giờ là học trò giỏi: một khối u trên mặt khiến ông nói khó, và ông lúc nào cũng vẽ, từng kể mình nấp sau ghế thầy giáo để vẽ suốt giờ học. Gia đình muốn ông làm kiến trúc sư, nhưng ông nhất quyết theo hội họa. Francois Boucher, một người họ hàng xa, gửi ông tới Joseph-Marie Vien, họa sĩ theo xu hướng cổ điển phản ứng lại Rococo.

Cuộc đời và những bước ngoặt

David thi giải Prix de Rome ba lần; sau lần trượt thứ hai năm 1772, ông tuyệt thực hai ngày rưỡi. Cuối cùng ông đoạt giải năm 1774 và sang Ý năm 1775, vẽ đầy mười hai cuốn sổ phác thảo mà ông dùng suốt đời. Trở về Paris năm 1780, ông thành viện sĩ Viện Hàn lâm Hoàng gia và cưới Marguerite Charlotte Pecoul. Nói rằng chỉ ở Rome mới vẽ được người La Mã, ông quay lại đó và vẽ Lời thề của anh em nhà Horatii năm 1784. Trong Cách mạng, ông thân với Robespierre, vào câu lạc bộ Jacobin và bỏ phiếu xử tử vua Louis XVI. Bị bỏ tù sau khi Robespierre sụp đổ, về sau ông phục vụ Napoleon. Khi nhà Bourbon trở lại, ông sống lưu vong ở Brussels và mất ở đó ngày 29 tháng 12 năm 1825.

Phong cách và kỹ thuật

Vào thập niên 1780, tranh lịch sử của ông kéo thị hiếu khỏi sự phù phiếm Rococo, hướng về vẻ khắc khổ cổ điển và cảm xúc dâng cao. Ở Ý ông học Poussin, Caravaggio và nhà Carracci, và Raphael để lại dấu ấn lâu dài trong ông. Raphael Mengs đưa ông tới việc nghiên cứu nghiêm ngặt nguồn cổ điển và các bài viết của Winckelmann, còn chuyến thăm Pompeii năm 1779 làm ông thêm tin vào văn hóa cổ điển. Dưới thời Napoleon ông phát triển phong cách Đế chế, nổi bật với gam màu ấm kiểu Venice.

Giai thoại

Khi bức Cái chết của Socrates xuất hiện ở Salon năm 1787, một nhà phê bình gọi nó là hoàn hảo về mọi mặt, còn Diderot nói nó như được chép từ một bức phù điêu cổ. Năm 1789, khi Cách mạng vừa nổ ra, nhà chức trách chặn bức Các vệ sĩ mang thi thể các con trai về cho Brutus; khi báo chí đưa tin, dân chúng phẫn nộ buộc họ phải treo tranh, có sinh viên mỹ thuật canh giữ. Bức chân dung vợ chồng Lavoisier của ông cũng bị loại khỏi Salon năm ấy. Bức Lời thề sân quần vợt của ông không bao giờ được hoàn thành.

Di sản

David có rất nhiều học trò, chỉ riêng những năm đầu đã khoảng 50 người, khiến ông trở thành ảnh hưởng mạnh nhất lên nghệ thuật Pháp đầu thế kỷ 19, nhất là hội họa Salon hàn lâm. Ông được xem là họa sĩ hàng đầu của thời đại mình. Những bức tranh về đức công dân và sự hy sinh của ông, từ Horatii tới Brutus, vẫn cho thấy ông tin hội họa có thể nói với cả một dân tộc đến nhường nào. Những hình ảnh nổi tiếng như Cái chết của Marat, Napoleon vượt dãy Alps và Lễ đăng quang của Napoleon đã đi vào trí tưởng tượng chung của nhiều thế hệ.

Có thể bạn chưa biết

Giải Prix de Rome năm 1774 ông đoạt được nhờ bức Erasistratus phát hiện căn bệnh của Antiochus, đề tài do ban giám khảo ra.
Sau Salon năm 1781, nhà vua cho ông ở trong điện Louvre.
Ông có bốn người con với Marguerite Charlotte Pecoul.
Năm 1787 ông bị từ chối chức giám đốc Viện Hàn lâm Pháp tại Rome vì bị cho là còn quá trẻ.

Wikipedia

tân cổ điển · chủ nghĩa học viện