The Snake Charmer

Một cậu bé trần truồng đứng trên tấm thảm nhỏ, con trăn quấn quanh người, trong khi những người đàn ông mang vũ khí lặng lẽ nhìn trước bức tường gạch xanh lấp lánh. Cảnh vẽ của Gérôme trở thành biểu tượng nổi tiếng nhất của chủ nghĩa Đông phương và những người phê phán nó.

Câu chuyện phía sau bức tranh

Jean-Léon Gérôme vẽ Người thôi miên rắn vào khoảng năm 1879. Tác giả danh mục Sarah Lees giải thích rằng đây là cảnh họa sĩ không thể tận mắt chứng kiến: nó trộn Thổ Nhĩ Kỳ thời Ottoman với Ai Cập trong một không gian lai, hư cấu. Nghề thôi miên rắn không thuộc văn hóa Ottoman, nhưng có ở Ai Cập thế kỷ 19, và Maxime du Camp từng tả một màn diễn tương tự ở Cairo trong chuyến đi 1849 đến 1851 cùng Gustave Flaubert, kể cả chi tiết cậu bé cởi đồ để không ai nghi gian lận. Năm 1880, nhà buôn tranh Goupil et Cie bán bức tranh cho nhà sưu tập Mỹ Albert Spencer.

Điều nên ngắm kỹ

Một cậu bé trần truồng đứng trên tấm thảm nhỏ giữa căn phòng, quay lưng về phía ta, tay cầm con trăn đang quấn quanh eo và vắt qua vai. Một ông lão ngồi bên phải cậu thổi sáo. Một nhóm đàn ông mang vũ khí, mỗi người một kiểu áo, một loại khí giới, đang theo dõi. Lớp gạch men xanh phía sau lấy cảm hứng từ các mảng gạch İznik trong cung điện Topkapı. Dải chữ lớn trên cùng, chạy từ phải sang trái, là câu kinh Koran 2:256 viết bằng thể chữ thuluth, đọc được rõ ràng. Một nhà nghiên cứu bò sát cho rằng con rắn giống trăn Nam Mỹ hơn, có lẽ được vẽ theo mẫu ở Jardin des Plantes, Paris.

Ý nghĩa và dụng ý

Năm 1978, bức tranh được in trên bìa cuốn Orientalism của Edward Said, dù Said không hề nhắc tới nó trong sách. Từ đó nó trở thành tâm điểm của phê phán. Linda Nochlin, trong bài tiểu luận Phương Đông tưởng tượng năm 1983, cho rằng độ hoàn thiện gần như ảnh chụp giúp một cảnh phi thực trông như hình ảnh thật về phương Đông, và gọi tranh là một tư liệu thị giác của hệ tư tưởng thực dân thế kỷ 19. Nhà phê bình Jonathan Jones gọi đó là một ảo tưởng đế quốc nhớp nháp. Năm 2010, tác giả lấy bút danh Ibn Warraq viết bài bênh vực Gérôme và hội họa Đông phương, phản bác Nochlin. Ngược lại, Lees xem sự trần trụi của cậu bé không phải để khêu gợi mà là bằng chứng không có mánh khóe.

Di sản

Bức tranh đổi chủ nhiều lần. Alfred Corning Clark cho mượn tranh tại Hội chợ Thế giới Columbia ở Chicago năm 1893, và người vợ góa của ông về sau cho Bảo tàng Metropolitan mượn trước khi bán đi. August Heckscher có được tranh năm 1902, rồi con trai của Clark là Robert Sterling Clark mua lại năm 1942, lúc Gérôme đã bị giới sưu tập lãng quên. Từ năm 1955, tranh thuộc Viện Nghệ thuật Clark ở Williamstown, Massachusetts, nơi cũng giữ bức Chợ nô lệ của ông. Tranh được trưng bày tại Bảo tàng Getty năm 2010 và Bảo tàng Orsay năm 2010 đến 2011.