Gustave Moreau

1826-1898

Gustave Moreau lấy những huyền thoại đã mòn qua bao thế kỷ và khiến chúng lại trở nên bí ẩn, mới mẻ. Được gọi là họa sĩ Tượng trưng tiêu biểu nhất, ông để lại hơn 15.000 bức tranh, màu nước và phác họa, cùng cả một ngôi nhà để lưu giữ chúng.

Xuất thân

Gustave Moreau sinh tại Paris ngày 6 tháng 4 năm 1826 trong một gia đình trung lưu khá giả, giàu văn hóa. Cha ông, Louis Jean Marie Moreau, là kiến trúc sư làm việc cho thành phố Paris, còn mẹ ông, Adele Pauline Desmoutier, là nhạc sĩ. Vốn là đứa trẻ yếu ớt, từ khoảng tám tuổi ông đã vẽ không ngừng. Năm 1840, khi người chị mất lúc 13 tuổi, ông được cho thôi học ở Collège Rollin và sống khép kín ở nhà, nơi cha ông nhất quyết cho con một nền học vấn cổ điển vững vàng: tiếng Hy Lạp, tiếng Latin và sách trong thư viện lớn của gia đình. Ông còn học piano và hát giọng nam cao rất hay. Chuyến đi Ý năm 1841, với cuốn sổ 60 trang kín hình vẽ, đã đưa ông đến với con đường nghệ thuật.

Cuộc đời và những bước ngoặt

Moreau học François-Édouard Picot rồi vào Trường Mỹ thuật Paris năm 1846, nhưng bỏ dở sau khi không vào được vòng cuối giải Prix de Rome năm 1848 và 1849. Ông thân thiết với Théodore Chassériau, hơn ông bảy tuổi, và cái chết của người bạn năm 1856 khiến ông suy sụp. Từ 1857 đến 1859, ông du hành ở Ý, dành gần hai tháng chép trần nhà nguyện Sistine bảy, tám tiếng mỗi ngày, rồi trở về với hàng trăm bản nghiên cứu. Bức Oedipus và Nhân sư đoạt huy chương ở Salon năm 1864 và làm nên tên tuổi ông. Sau những lời chê gay gắt trên báo về bức Prometheus năm 1869, ông triển lãm ngày càng ít và rút hẳn khỏi Salon sau năm 1880. Từ năm 1891, ông dạy ở Trường Mỹ thuật. Ông mất vì ung thư năm 1898.

Phong cách và kỹ thuật

Moreau vẽ những đề tài Kinh Thánh và thần thoại được các học viện ưa chuộng, nhưng ông trao cho chúng một ngôn ngữ mới. J. K. Huysmans viết rằng ông đã lấy những huyền thoại mòn vì lặp lại và diễn đạt chúng bằng một cách vừa thuyết phục, cao sang, vừa bí ẩn và mới lạ. Bức Oedipus và Nhân sư cho thấy ông đã nghiền ngẫm Carpaccio, Mantegna và Giovanni Bellini, với đường viền chắc và khối được tạo hình tỉ mỉ. Những năm 1870, chạnh lòng vì lời đồn tranh mình đã thành công thức, ông tạm dừng để làm mới bản thân, và bức Salome múa trước Herod hoàn thành năm 1876 mở ra lối vẽ đậm chất hội họa của những năm về sau. Những người phụ nữ trong thần thoại và Kinh Thánh mà ông vẽ nhiều lần đã trở thành hình mẫu người phụ nữ của trường phái Tượng trưng.

Giai thoại

Ở Ý, Moreau gặp Edgar Degas khi ấy còn trẻ và trở thành người dìu dắt anh; năm 1860 Degas vẽ một bức chân dung nhỏ của Moreau, bức tranh treo trong xưởng ông đến cuối đời. Về sau hai người xa dần, và khi Moreau hỏi phải chăng Degas định làm mới nghệ thuật bằng ba lê, Degas hỏi lại liệu Moreau có mong làm điều đó bằng đồ trang sức. Lúc về già, Degas gọi ông là một ẩn sĩ biết rõ giờ tàu chạy. Moreau không lấy vợ, nhưng nghiên cứu sau này cho thấy một mối tình kín đáo hơn 30 năm với Alexandrine Dureux; ông tự thiết kế bia mộ cho bà, khắc hai chữ cái đầu tên họ đan vào nhau. Ông miệt mài nhiều thập kỷ với bức Những kẻ cầu hôn, bắt đầu khoảng năm 1852, còn nối thêm vải để mở rộng, vậy mà đến khi mất vẫn chưa xong.

Di sản

Moreau là một người thầy xuất sắc, trong số học trò có Henri Matisse và Georges Rouault. Ông thường ngại bán tranh và hiếm khi triển lãm, nên đã để lại cho Nhà nước ngôi nhà và xưởng vẽ ở số 14 phố La Rochefoucauld, cùng gần 1.200 bức tranh và màu nước và hơn 10.000 phác họa. Bảo tàng Gustave Moreau mở cửa năm 1903 và đến nay vẫn là bộ sưu tập lớn nhất về ông. Đầu thế kỷ 20, tranh ông, cũng như cả trường phái Tượng trưng, bị lãng quên, nhưng từ những năm 1960 và 1970 ông được nhìn nhận là một trong những họa sĩ Tượng trưng quan trọng nhất. Nhà sử học nghệ thuật Robert Delevoy viết rằng ông đã đẩy sự đa nghĩa của chủ nghĩa Tượng trưng lên đỉnh cao trong bức Jupiter và Semele.

Có thể bạn chưa biết

Wikipedia

chủ nghĩa tượng trưng · chủ nghĩa học viện

Họa sĩ liên quan

Jean-Léon Gérôme · Édouard Manet · Gustave Courbet · John Singer Sargent · Eugène Delacroix · Jacques-Louis David · J. M. W. Turner

Tranh của Gustave Moreau