Truth Coming Out of Her Well

Một người phụ nữ trần truồng giận dữ trèo lên khỏi giếng, tay cầm roi, sẵn sàng trừng phạt nhân loại. Gérôme vẽ hình ảnh Sự Thật dữ dội này trong thập niên cuối đời, và về sau một người phụ trách bảo tàng ở Moulins gọi nó là nàng Mona Lisa của riêng chúng tôi.

Câu chuyện phía sau bức tranh

Nhan đề đầy đủ bằng tiếng Pháp đã nói hết: Sự Thật bước ra khỏi giếng, tay cầm roi để trừng phạt nhân loại. Gérôme vẽ bức này năm 1896, trong thập niên cuối đời, khi ông vẽ ít nhất bốn bức về Sự Thật dưới dạng một phụ nữ khỏa thân bị ném xuống giếng, nằm dưới đáy giếng hoặc trồi lên từ giếng. Tại Salon năm 1895, ông trưng bày bức Sự Thật bị những kẻ dối trá và diễn trò giết chết, thân thể bị quăng xuống giếng cùng chiếc gương. Đến Salon năm sau, 1896, ông đáp lại bằng bức tranh Sự Thật trèo ngược lên, phẫn nộ và có vũ khí trong tay.

Điều nên ngắm kỹ

Bức tranh khoảng 91 x 72 cm thể hiện Sự Thật là một phụ nữ tóc đen dài tới eo, trần truồng nhô lên khỏi thành giếng đá. Hãy nhìn chiếc ròng rọc phía trên miệng giếng, mép đá cứng và chiếc roi trong tay nàng, thứ mà nhan đề hứa sẽ dùng để trừng phạt nhân loại. Sự khỏa thân không phải để trang trí: có thể nó bắt nguồn từ thành ngữ tiếng Pháp la vérité nue, sự thật trần trụi. Khác với Sự Thật điềm tĩnh mà Paul Baudry vẽ khoảng năm 1879, ngồi yên trên miệng giếng cầm gương, Gérôme cho nàng chuyển động và cơn giận, lao thẳng về phía người xem.

Ý nghĩa và dụng ý

Hình ảnh này xuất phát từ một câu nói của triết gia Democritus, thường được dịch là: về sự thật ta chẳng biết gì, vì sự thật nằm trong giếng. Trước đó, học trò của Gérôme là Jules-Arsène Garnier đã vẽ Sự Thật rời khỏi giếng trong khi đám đông bỏ chạy, theo một ngụ ngôn của Florian. Nhiều người cho rằng các bức tranh của Gérôme, giống một bức về sau của Édouard Debat-Ponsan, là lời bình về vụ án Dreyfus. Nhà sử học nghệ thuật Bernard Tillier lại lập luận rằng chúng thuộc về cuộc công kích dai dẳng của Gérôme nhắm vào trường phái Ấn tượng. Trong một lời tựa năm 1902, Gérôme còn dùng hình ảnh Sự Thật và cái giếng để nói về ảnh hưởng sâu sắc của nhiếp ảnh.

Di sản

Gérôme giữ lại ít nhất một trong các bức tranh ấy. Khi ông mất năm 1904, người viết tiểu sử Charles Moreau-Vauthier kể rằng người hầu gái thấy ông gục trước một bức chân dung Rembrandt, dưới chân bức Sự Thật của chính ông, nhưng không nói rõ đó là bức nào. Từ năm 1978, bức tranh này được trưng bày thường trực tại Bảo tàng Anne de Beaujeu ở Moulins, Pháp. Sau khi tranh đi triển lãm ở Los Angeles, Paris và Madrid, năm 2012 bảo tàng tổ chức triển lãm Sự Thật ở trong bảo tàng, quy tụ phác thảo và các biến thể quanh đề tài. Vì có quá nhiều cách hiểu, một người phụ trách bảo tàng gọi nó là nàng Mona Lisa của riêng chúng tôi.