Eugène Delacroix

1798-1863

Eugène Delacroix, thủ lĩnh của chủ nghĩa Lãng mạn Pháp, chọn màu sắc và chuyển động thay cho đường nét gọn gàng, và để lại cho thế giới bức Nữ thần Tự do dẫn dắt nhân dân. Baudelaire nói ông yêu say đắm sự đam mê, nhưng lại lạnh lùng quyết tâm diễn tả nó rõ ràng nhất có thể.

Xuất thân

Delacroix sinh ngày 26 tháng 4 năm 1798 tại Charenton-Saint-Maurice gần Paris. Mẹ ông, Victoire Oeben, là con gái nghệ nhân đồ gỗ Jean-François Oeben, và ông có ba anh chị lớn hơn nhiều: Charles-Henri trở thành tướng trong quân đội Napoleon, Henriette lấy một nhà ngoại giao, còn Henri tử trận ở Friedland năm 1807. Nguồn tư liệu ghi rằng có lý do y học để nghi ngờ người cha trên giấy tờ, Charles-François Delacroix, là cha ruột của ông, và chính khách Talleyrand, người mà Eugène lúc trưởng thành rất giống, tự coi mình là cha thật và về sau giúp ông qua nhiều đơn đặt hàng giấu tên. Charles Delacroix mất năm 1805, mẹ ông mất năm 1814, để lại Eugène mồ côi năm mười sáu tuổi. Ông học ở trường Louis-le-Grand và ở Rouen, đắm mình trong văn chương cổ điển và đoạt giải vẽ, rồi năm 1815 theo học Pierre-Narcisse Guérin theo lối tân cổ điển của David.

Cuộc đời và những bước ngoặt

Xúc động trước bức Chiếc bè Medusa của Géricault, Delacroix vẽ Con thuyền của Dante, được Salon năm 1822 nhận. Bức tranh gây chấn động và bị chê bai khắp nơi, nhưng Nhà nước vẫn mua, một khuôn mẫu chống đối dữ dội song hành với sự ủng hộ sáng suốt theo ông suốt đời. Hai năm sau, Thảm sát ở Chios mang lại thành công với công chúng. Năm 1825 ông sang Anh, gặp Thomas Lawrence và Richard Parkes Bonington. Năm 1830 ra đời bức Nữ thần Tự do dẫn dắt nhân dân; chính phủ mua tranh, nhưng đến năm 1832 giới chức thấy nó quá kích động và cất khỏi tầm mắt công chúng, dù ông vẫn tiếp tục nhận vẽ tranh tường và trần nhà. Cũng năm ấy ông theo một phái đoàn ngoại giao sang Tây Ban Nha và Bắc Phi tới Maroc, chuyến đi nuôi dưỡng tranh ông đến cuối đời. Ông còn vẽ hàng trăm tác phẩm tôn giáo, trong đó có nhà nguyện Saints-Anges ở Saint-Sulpice. Ông mất ngày 13 tháng 8 năm 1863.

Phong cách và kỹ thuật

Đối lập với sự hoàn hảo tân cổ điển của đối thủ Ingres, Delacroix tìm đến Rubens và Phục hưng Venice, đặt màu sắc và chuyển động lên trên đường viền sắc nét và hình khối tỉ mỉ. Xem tranh của John Constable và màu nước của Bonington, ông vẽ lại bầu trời và phong cảnh xa trong Thảm sát ở Chios bằng những nét cọ tự do, phóng khoáng. Đề tài của ông đầy kịch tính: bạo lực và nhục cảm trong Trận đấu giữa Giaour và Hassan, cả một cơn bão màu sắc và bi kịch trong Cái chết của Sardanapalus. Năm 1855, một nhà phê bình nói bức Vụ ám sát Giám mục Liège được dừng lại đúng khoảnh khắc mà thêm một nét cọ nữa sẽ hỏng tất cả. Dẫu vậy ông tránh sự ủy mị và khoa trương; chủ nghĩa Lãng mạn của ông là của một người cá nhân chủ nghĩa. Ông còn là nhà in thạch bản tài hoa, minh họa Shakespeare, Walter Scott và Faust của Goethe, và lấy đề tài văn chương từ Byron, nhà thơ ông vô cùng ngưỡng mộ.

Giai thoại

Thảm sát ở Chios không có anh hùng nào giơ gươm, chỉ có tai họa, và họa sĩ Antoine-Jean Gros gọi nó là một cuộc thảm sát nghệ thuật; hình ảnh đứa bé bám lấy người mẹ đã chết khiến người xem đặc biệt xúc động. Delacroix vẽ Hy Lạp hấp hối trên đống đổ nát Missolonghi một phần vì Byron, thần tượng của ông, đã mất ở đó. Ông sang Bắc Phi không hẳn để học nghệ thuật mà để thoát khỏi nền văn minh Paris, và ông viết rằng người Hy Lạp và La Mã đang ở ngay trước cửa, trong những người Ả Rập quấn chăn trắng trông như Cato hay Brutus. Ông tìm cách lén phác họa vài phụ nữ ở Algiers cho bức Phụ nữ Algiers trong căn phòng. Cậu bé giơ cao khẩu súng trong Nữ thần Tự do dẫn dắt nhân dân đôi khi được cho là nguồn cảm hứng cho nhân vật Gavroche trong Những người khốn khổ của Victor Hugo. Bức Pietà của ông về sau được Vincent van Gogh vẽ lại.

Di sản

Delacroix được xem là thủ lĩnh trường phái Lãng mạn Pháp và, cùng với Ingres, là một trong những bậc thầy cổ điển cuối cùng của hội họa; ông cũng là một trong số ít người trong họ từng được chụp ảnh. Nét cọ giàu biểu cảm và những nghiên cứu về hiệu ứng quang học của màu sắc đã ảnh hưởng sâu sắc tới các họa sĩ Ấn tượng, còn niềm say mê những miền xa lạ truyền cảm hứng cho phong trào Tượng trưng. Chuyến đi Bắc Phi cho ra đời hơn một trăm bức tranh và bản vẽ, mở thêm một chương mới, rất riêng, cho trào lưu Đông phương, với ngựa và sư tử làm hiện thân cho đam mê lãng mạn đến cuối đời ông. Bức Nữ thần Tự do dẫn dắt nhân dân, cuối cùng được trưng bày sau Cách mạng 1848, nay treo ở bảo tàng Louvre, nơi người Paris dưới lá cờ ba màu vẫn tiến lên sau bóng Nữ thần Tự do rực sáng, vươn lên từ làn khói phía trên những người đã ngã xuống.

Có thể bạn chưa biết

Wikipedia

chủ nghĩa lãng mạn · chủ nghĩa học viện · Romantic painting

Họa sĩ liên quan

Francisco Goya · Caspar David Friedrich · J. M. W. Turner

Tranh của Eugène Delacroix