Saint Roch interceding with the Virgin

Một vị thánh hành hương ngước lên khẩn cầu Đức Mẹ, trong khi những người mắc dịch hạch chìm trong tuyệt vọng phía dưới. David vẽ tranh này khi còn trẻ ở Rome, và những người bệnh của ông trông không giống người đang chờ phép lạ, mà như người đã thôi hy vọng.

Câu chuyện phía sau bức tranh

Jacques-Louis David vẽ bức tranh khổ lớn này năm 1780 tại Villa Medici ở Rome, nơi ông sống sau khi đoạt giải nhất hội họa của Giải Rome. Tranh có trước bức Chân dung bá tước Stanislas Potocki. Ở Rome ông chịu ảnh hưởng nhiều từ Caravaggio, Poussin, Guercino và Lebrun, dù ông tuyên bố nghệ thuật cổ đại sẽ không quyến rũ được mình vì nó thiếu sức sống. Dẫu vậy, ông vẫn vẽ kín mười hai cuốn sổ phác thảo ở đó, và ông cùng xưởng vẽ dùng chúng làm mẫu suốt phần đời còn lại. Khi trở về Pháp, ông trưng bày bức tranh tại Salon năm 1781 ở Louvre.

Điều nên ngắm kỹ

Thánh Roch đứng lệch phải giữa tranh, ngước nhìn Đức Mẹ Maria và Chúa Hài Đồng ở góc trên bên trái. Có thể nhận ra ngài qua trang phục người hành hương, vết lở dịch hạch trên chân và chú chó phía sau, gợi lại con chó từng mang bánh mì đến và liếm vết thương cho ngài khi ngài lâm bệnh. Góc dưới bên trái, một nhóm người bệnh ngồi, nằm sát nhau trên đất, vẽ bằng màu nâu và xám u tối. Đức Mẹ mặc áo xanh và đỏ rực rỡ, đang đùa với Hài Đồng. Ở khoảng giữa bên phải, những nạn nhân nằm mê man và bị chở đi trên một chiếc xe. Tranh có kích thước 260 x 195 cm.

Ý nghĩa và dụng ý

Thánh Roch, người từng tự khỏi bệnh dịch hạch, là bổn mạng của người bệnh và được cầu khẩn để chống dịch. Bức tranh thường được so với một bức tranh thờ năm 1623 đến 1626 của Rubens cùng đề tài, có thể đã ảnh hưởng tới nó. Ở tranh Rubens, người bệnh ngước lên đầy hy vọng. Người bệnh của David thì thờ ơ, như thể đã thấy mình hết đường: một người nhìn người xem với sự trách móc lặng lẽ, một người cử động cuống cuồng mà vô định, một người ngước lên với đôi mắt nhắm. Ngay cả Roch và Đức Mẹ cũng như cách biệt, như bị ngăn bởi tấm kính. Tay họ không chạm nhau, và Đức Mẹ dường như không biết đến ngài.

Di sản

Bức tranh thuộc những năm đầu của David ở Rome, vẽ trước bức Chân dung bá tước Stanislas Potocki và được trưng bày tại Salon 1781 khi ông trở về Pháp. Thời kỳ Rome để lại dấu ấn lâu dài: mười hai cuốn sổ phác thảo ông vẽ ở đó được chính ông và xưởng vẽ dùng làm mẫu suốt phần đời còn lại. Những so sánh với bức tranh thờ của Rubens luôn quay về cùng một điểm: nơi Rubens vẽ hy vọng, David chọn sự thờ ơ và tuyệt vọng. Bức tranh hiện ở Bảo tàng Mỹ thuật Marseille, Pháp.