Portrait of Count Stanislas Potocki

Một nhà quý tộc trẻ người Ba Lan nhấc mũ chào ta, con ngựa cúi đầu, một chú chó nhỏ sủa bên dưới. David vẽ lời chào to bằng người thật này khi còn trẻ, và bức tranh đã vượt qua cả cuộc cướp bóc thời Thế chiến thứ hai.

Câu chuyện phía sau bức tranh

Stanisław Kostka Potocki gặp Jacques-Louis David ở Ý trong chuyến du hành lớn năm 1779 đến 1780, nhưng việc đặt vẽ diễn ra thế nào đến nay vẫn còn tranh cãi. Có sử gia cho rằng chính Potocki đặt tranh năm 1780. Cháu nội của David viết năm 1880 rằng vua Ferdinand IV xứ Naples đặt vẽ sau khi Potocki khiến nhà vua nể phục vì thuần hóa một con ngựa hoang trong buổi săn. Thập niên 1960, sử gia Ba Lan Andrzej Ryszkiewicz nói không có bằng chứng về cuộc gặp ở Naples. Báo cáo bảo tồn năm 2019 của Wilanów lại củng cố lời người cháu: một bản vẽ sớm có dải huân chương Thánh Stanislaus, được trao năm 1780, và ảnh x-quang thấy sơn đỏ dưới dải xanh hiện nay. Wikipedia ghi tranh hoàn thành năm 1781, còn Wikidata ghi 1780.

Điều nên ngắm kỹ

Potocki cưỡi ngựa trước một bức tường xám có hai cột cổ điển phía trên. Rơm dưới vó ngựa, theo sử gia Antoine Schnapper, gợi một chuồng ngựa, còn kiến trúc trang nghiêm phía sau có thể chỉ là tưởng tượng. Potocki không mặc áo khoác, chỉ quần vàng và áo sơ mi trắng, địa vị của ông lộ ra qua một dải xanh duy nhất, huân chương Đại bàng Trắng, vinh dự dân sự cao nhất của Ba Lan. Ông nghiêng mũ chào người xem trong khi con ngựa hạ đầu. Góc dưới bên trái, một chú chó sủa con ngựa. Hãy để ý cả kích thước: theo Wikidata khoảng 304 x 218 cm.

Ý nghĩa và dụng ý

David đã sống ở Rome từ 1775 đến 1780, rời bỏ phong cách Rococo để đến với đường nét chính xác, hình khối rõ ràng và ngôn ngữ của thời cổ đại. Bản thân Potocki cũng say mê cổ đại: ông sưu tầm nghệ thuật và sau này chuyển thể sang tiếng Ba Lan bộ lịch sử nghệ thuật cổ đại của Winckelmann. Bức chân dung gặp nhau ở sở thích của hai người. Nó cho thấy một người yêu nước, một vị tướng tương lai, người sẽ đồng sáng lập Hội Những người bạn của Khoa học ở Warsaw và Đại học Warsaw, trong dáng một kỵ sĩ điềm tĩnh làm chủ con vật mạnh mẽ. Cảnh vật giống một lời chào riêng hơn là phô trương chiến trận.

Di sản

Bức chân dung được trưng bày tại Salon Paris năm 1781 và tới Warsaw trước năm 1801, khi nó được chuyển về cung điện Wilanów, thuộc gia đình Potocki từ 1799. Năm 1805, cung điện trở thành một trong những bảo tàng nghệ thuật công cộng đầu tiên của Ba Lan. Tháng 12 năm 1944, quân Đức Quốc xã cướp bức tranh. Năm 1952, phía Liên Xô báo cho Ba Lan rằng tranh nằm trong số tác phẩm được hoàn trả, và năm 1956 tranh về Bảo tàng Quốc gia Warsaw. Năm 1990, tranh trở lại Wilanów. Nó được xem là một kiệt tác của David, đánh dấu sự trở lại của chân dung cưỡi ngựa trong hội họa châu Âu cuối thế kỷ 18.