Lễ đăng quang của Napoléon

Rộng gần mười mét, tấm toan của David phủ kín nhà thờ Đức Bà bằng vàng, nhung và những gương mặt dõi theo. Nhìn kỹ, ta vẫn thấy dấu vết nơi Napoléon từng giơ vương miện lên đầu chính mình.

Câu chuyện phía sau bức tranh

Napoléon đặt vẽ bức tranh bằng lời vào tháng 9 năm 1804. Jacques-Louis David, họa sĩ chính thức của ông, bắt đầu vẽ ngày 21 tháng 12 năm 1805 trong nhà nguyện cũ của trường Cluny gần Sorbonne, dùng làm xưởng, và cùng học trò Georges Rouget hoàn thiện những nét cuối vào tháng 1 năm 1808. Wikipedia và Wikidata ghi năm hoàn thành là 1807. Tranh được trưng bày tại Salon 1808 ở Louvre, từ 7 tháng 2 đến 22 tháng 3. Khi Napoléon thấy bức tranh hoàn tất trong xưởng của David năm 1808, ông say mê và bày tỏ lòng biết ơn.

Điều nên ngắm kỹ

Tấm toan khoảng 621 x 979 cm. Một trục dọc đi qua cây thánh giá, một đường chéo nối giáo hoàng với hoàng hậu. Mọi ánh mắt hướng về Napoléon, đứng trong áo choàng giống các hoàng đế La Mã. Joséphine quỳ nhận vương miện từ tay chồng, không phải từ giáo hoàng. Đức Piô VII giơ tay ban phép lành. Trên khán đài là mẹ của Napoléon, Maria Letizia, dù thực tế bà không dự lễ. David cũng tự vẽ mình ở đó. Bên dưới lớp sơn, đường nét Napoléon tự đội vương miện vẫn còn nhìn thấy được.

Ý nghĩa và dụng ý

Bố cục tuân theo quy tắc tân cổ điển và đặt Napoléon vào trung tâm của mọi thứ. Napoléon giám sát chặt chẽ bản cuối, và hình Đức Piô VII được sửa thành cử chỉ ban phép lành, nhấn mạnh vai trò thuần nghi lễ của ngài. Napoléon mời giáo hoàng đến để củng cố tính chính danh cho chế độ sau Hiệp ước 1801. Áo lụa của Joséphine có thể nhằm ủng hộ các xưởng lụa Lyon bị Cách mạng làm điêu đứng. Việc đặt Maria Letizia ở vị trí quan trọng hơn cả giáo hoàng, theo yêu cầu của bà, cho thấy hình ảnh này được dàn dựng chẳng kém gì được ghi lại.

Di sản

Tranh thuộc về David đến năm 1819, rồi chuyển về Bảo tàng Hoàng gia, nằm trong kho đến 1837, sau đó được treo ở Versailles theo lệnh vua Louis-Philippe, và về Louvre năm 1889. Năm 1808, các doanh nhân Mỹ đặt một bản sao cỡ thật, David vẽ theo trí nhớ và chỉ xong năm 1822 khi lưu vong ở Brussels. Bản sao về lại Pháp năm 1947 và nay treo ở Versailles, điểm khác duy nhất là chiếc váy hồng của một người em gái Napoléon. Louis-Léopold Boilly vẽ cảnh công chúng xem tranh năm 1810, và bộ phim Napoleon năm 2023 của Ridley Scott đã tái hiện cảnh này.