John Everett Millais

1829-1896

John Everett Millais vào Trường Học viện Hoàng gia năm mười một tuổi, góp phần lập ra Hội Ái hữu Tiền Raphael ngay trong nhà mình ở London, và vẽ nàng Ophelia trôi giữa những đóa hoa. Cuối đời, ông là Chủ tịch Học viện Nghệ thuật Hoàng gia.

Xuất thân

John Everett Millais sinh ở Southampton ngày 8 tháng 6 năm 1829, trong một gia đình có tiếng ở đảo Jersey, là con của John William Millais và Emily Mary Millais. Ông sống phần lớn thời thơ ấu ở Jersey và gắn bó với hòn đảo suốt đời; khi nhà văn Thackeray hỏi nước Anh chinh phục Jersey từ bao giờ, ông đáp rằng chính Jersey đã chinh phục nước Anh. Gia đình cũng từng sống vài năm ở Dinan, vùng Bretagne. Tính cách mạnh mẽ của người mẹ là ảnh hưởng lớn nhất tới tuổi thơ ông. Bà yêu nghệ thuật và âm nhạc, khuyến khích con trai và thúc cả nhà chuyển lên London để có quan hệ với Học viện Hoàng gia. Về sau ông nói mình nợ mẹ tất cả.

Cuộc đời và những bước ngoặt

Năm 1840, ở tuổi mười một chưa từng có tiền lệ, Millais giành một chỗ trong Trường Học viện Hoàng gia. Tại đây ông gặp William Holman Hunt và Dante Gabriel Rossetti, và tháng 9 năm 1847 ba người lập Hội Ái hữu Tiền Raphael tại nhà ông trên phố Gower. Nhà phê bình John Ruskin bênh vực nhóm, và qua ông Millais quen Effie, vợ Ruskin, người làm mẫu cho bức Lệnh phóng thích. Họ yêu nhau; cuộc hôn nhân của bà với Ruskin bị tuyên bố vô hiệu, và năm 1855 bà cưới Millais. Họ có tám người con, và Effie trở thành người quảng bá đắc lực cho tranh ông. Ông trở thành thành viên chính thức của Học viện năm 1863, và năm 1885 được Nữ hoàng Victoria phong tước nam tước. Được bầu làm Chủ tịch Học viện năm 1896, ông mất cuối năm ấy vì ung thư vòm họng.

Phong cách và kỹ thuật

Những bức Tiền Raphael thời đầu được vẽ cực kỳ tỉ mỉ, thường say sưa với vẻ đẹp và sự phức tạp của thiên nhiên. Trong Ophelia, ông dựng một bề mặt dày đặc từ vô số chi tiết tự nhiên, được ví như một hệ sinh thái bằng tranh. Sau khi lập gia đình, ông chuyển sang lối vẽ phóng khoáng hơn, điều Ruskin lên án là một thảm họa. Có ý kiến cho rằng ông cần vẽ nhiều hơn để nuôi gia đình đông con; còn Millais nói rằng khi đã tự tin hơn, ông có thể vẽ mạnh bạo hơn, và ông nêu Velázquez cùng Rembrandt làm hình mẫu. Một số tranh cuối thập niên 1850 và 1860 báo trước phong trào Duy mỹ, và từ năm 1870 ông vẽ những phong cảnh Scotland lớn, thường hoang lạnh, với đầm lầy, đồng hoang và bờ sông mùa thu.

Giai thoại

Bức Chúa Kitô trong nhà cha mẹ gây bão dư luận vì vẽ Thánh Gia như những người lao động trong xưởng mộc bề bộn. Millais thành công rộng rãi với Người Huguenot, cảnh đôi tình nhân trẻ sắp bị chia lìa vì xung đột tôn giáo, và sau này với tranh trẻ em, nhất là Bong bóng, bức tranh nổi tiếng, hay mang tiếng, vì được dùng quảng cáo xà phòng Pears. Những nhà phê bình như William Morris coi đó là bán mình cho thị hiếu. Nguồn cũng nhắc rằng em gái của Effie, Sophie Gray, ngồi mẫu cho nhiều bức tranh, khiến người ta đồn đoán về mối thân tình giữa hai người. Con gái ông, Alice, là bạn thân của nhà soạn nhạc Edward Elgar và được cho là đã gợi cảm hứng cho vài chủ đề trong bản Concerto cho vĩ cầm của ông.

Di sản

Millais là nghệ sĩ đầu tiên được phong tước vị cha truyền con nối, và ông được an táng trong hầm mộ nhà thờ Thánh Phaolô. Một ủy ban tưởng niệm do Thái tử xứ Wales đứng đầu đã đặt nhà điêu khắc Thomas Brock làm tượng ông, dựng trước tòa nhà nay là Tate Britain năm 1905. Giới phê bình hiện đại thời đầu từng đánh giá khắt khe phần lớn tranh cuối đời ông, nhưng vài thập niên gần đây quan điểm ấy đã đổi, khi những bức tranh này được nhìn trong dòng chảy rộng hơn của nghệ thuật cuối thế kỷ 19. Triển lãm hồi cố năm 2007 ở Tate Britain đi tiếp tới Amsterdam và Nhật Bản, đón hơn 660.000 lượt khách. Câu chuyện giữa ông, Ruskin và Effie đã thành phim, kịch và cả một vở opera, còn Ophelia vẫn thu hút đông đảo người xem.

Có thể bạn chưa biết

Wikipedia

Tiền Raphael

Họa sĩ liên quan

Dante Gabriel Rossetti · John William Waterhouse

Tranh của John Everett Millais