Thomas Gainsborough

1727-1788

Thomas Gainsborough vẽ những gương mặt thời thượng của nước Anh thế kỷ 18, nhưng trái tim ông thuộc về đồng quê. Nét cọ nhanh, nhẹ và đầy chất thơ của ông khiến John Constable nói rằng nhìn tranh ông, ta rưng rưng nước mắt mà không hiểu vì sao.

Xuất thân

Thomas Gainsborough được rửa tội ngày 14 tháng 5 năm 1727 ở Sudbury, hạt Suffolk, là con trai út của John Gainsborough, một thợ dệt và làm hàng len, và vợ là Mary. Một người anh, Humphrey, được kể là đã phát minh cách ngưng tụ hơi nước rất hữu ích cho James Watt; một người anh khác, John, có biệt danh Jack mưu mẹo vì mê chế tạo đồ lạ. Thomas lớn lên trong ngôi nhà trên phố Gainsborough, nay là bảo tàng về cuộc đời và nghệ thuật của ông. Mới mười tuổi, ông đã vẽ chân dung và những bức phong cảnh nhỏ, trong đó có một bức tự họa thu nhỏ. Năm 1740, ông rời nhà lên London học vẽ với thợ khắc Hubert Gravelot.

Cuộc đời và những bước ngoặt

Năm 1746, ông cưới Margaret Burr, rồi trở về Sudbury tập trung vẽ chân dung vì tranh phong cảnh bán không chạy. Năm 1752, gia đình, lúc này có thêm hai con gái Mary và Margaret, chuyển tới Ipswich, và năm 1759 tới Bath, nơi ông nghiên cứu tranh van Dyck và có được giới khách hàng thượng lưu. Năm 1769, ông được mời làm thành viên sáng lập Viện Hàn lâm Hoàng gia, dù quan hệ không êm đẹp và ông thôi gửi tranh triển lãm ở đó năm 1773. Năm 1774, ông dọn tới Schomberg House trên phố Pall Mall, London. Năm 1780, ông vẽ vua George III và hoàng hậu Charlotte, và vẫn là họa sĩ được hoàng gia yêu thích nhất. Ông mất vì ung thư ngày 2 tháng 8 năm 1788 và được chôn ở Kew.

Phong cách và kỹ thuật

Nhà sử học nghệ thuật Michael Rosenthal gọi Gainsborough là một trong những nghệ sĩ giỏi kỹ thuật nhất và dám thử nghiệm nhất thời ông. Ông vẽ rất nhanh và dựa vào quan sát thiên nhiên hơn là quy tắc hàn lâm. Dù nổi tiếng nhờ chân dung, ông thích vẽ phong cảnh hơn, và cùng Richard Wilson được xem là người khởi xướng trường phái phong cảnh Anh thế kỷ 18. Trong thập niên 1770 và 1780, ông phát triển lối chân dung hòa nhân vật vào phong cảnh, như bức Bà John Douglas, nơi mây trời và nếp vải cùng mang sắc tím bạc. Ông thường vẽ phong cảnh vào ban đêm dưới ánh nến, dùng mô hình trên bàn bằng đá, mảnh gương và bông cải xanh. Tranh thời cuối của ông có bảng màu sáng và nét cọ thoải mái, tiết kiệm.

Giai thoại

Gainsborough thẳng thắn về nỗi bực bội của mình. Trong thập niên 1760, ông viết cho một người bạn rằng ông chán vẽ chân dung lắm rồi, chỉ muốn ôm cây đàn viola da gamba đi về một ngôi làng êm ả nào đó để vẽ phong cảnh. Ông mê nhạc cụ này đến mức có tới năm cây. Năm 1776, ông vẽ Johann Christian Bach, con trai út của Johann Sebastian Bach, cho một bộ sưu tập chân dung nhạc sĩ. Trong thập niên 1780, ông dùng một dụng cụ tự gọi là Hộp trình chiếu để chiếu phong cảnh vẽ trên kính có đèn phía sau; chiếc hộp gốc nay ở bảo tàng Victoria và Albert. Đối thủ Joshua Reynolds viết rằng Cô gái với đàn lợn là bức hay nhất ông từng vẽ. Theo con gái Peggy, lời cuối cùng của ông là van Dyck.

Di sản

Cùng Reynolds, Gainsborough là một trong những nghệ sĩ Anh quan trọng nhất thế kỷ 18 và là họa sĩ chân dung hàng đầu của nửa sau thế kỷ ấy. Những tác phẩm nổi tiếng nhất của ông có Cậu bé áo xanh, Ông bà Andrews và Buổi dạo sáng. Một người bạn viết rằng với người thân thiết, ông chân thành và ngay thẳng, còn thư từ của ông được khen là độc đáo và đẹp không kém tranh. Ông xin được chôn gần người bạn Joshua Kirby ở nhà thờ St Anne, Kew, và ngôi mộ đã được trùng tu năm 2012. Từ thập niên 1850, tranh ông được giới sưu tập săn đón. Chân dung của ông đến nay vẫn thoáng đãng hơi thở ngoài trời, với con người và phong cảnh hòa thành một khung cảnh sống động.

Có thể bạn chưa biết

Wikipedia

chủ nghĩa lãng mạn · Romantic painting · Rococo painting

Họa sĩ liên quan

Francisco Goya · Caspar David Friedrich · Eugène Delacroix · J. M. W. Turner

Tranh của Thomas Gainsborough