1774-1840
Caspar David Friedrich vẽ những con người đơn độc trước bầu trời đêm, sương sớm, cây trơ trụi và phế tích Gothic, biến chính phong cảnh thành ngôn ngữ của cảm xúc và đức tin. Bị lãng quên khi qua đời, ngày nay ông được coi là họa sĩ trung tâm của chủ nghĩa Lãng mạn Đức.
Friedrich sinh ngày 5 tháng 9 năm 1774 tại Greifswald bên bờ biển Baltic, khi ấy thuộc vùng Pomerania của Thụy Điển. Ông là con thứ sáu trong mười người con của một người làm nến và nấu xà phòng, được nuôi dạy theo đức tin Luther nghiêm khắc. Các ghi chép không thống nhất về hoàn cảnh gia đình: có nguồn nói lũ trẻ được thầy dạy riêng, nguồn khác nói chúng lớn lên trong cảnh khá nghèo. Cái chết đến với ông rất sớm. Mẹ ông mất khi ông bảy tuổi, hai người chị lần lượt qua đời, và năm 1787 ông chứng kiến em trai Johann Christoffer rơi qua lớp băng của một hồ nước đóng băng và chết đuối; có lời kể rằng cậu bé chết khi cố cứu Caspar David. Năm 1790, ông theo học Johann Gottfried Quistorp ở Đại học Greifswald, người dẫn học trò ra ngoài trời vẽ và giới thiệu ông với nhà thần học Ludwig Gotthard Kosegarten, người dạy rằng thiên nhiên là sự mặc khải của Thượng đế.
Từ 1794 đến 1798, Friedrich học ở Học viện Copenhagen, nơi ông được xem bộ sưu tập tranh phong cảnh Hà Lan của hoàng gia. Sau đó ông định cư hẳn ở Dresden, chủ yếu vẽ bằng mực, màu nước và màu nâu đỏ sepia, và đi tới bờ biển Baltic, xứ Bohemia và dãy núi Harz. Giải thưởng tại cuộc thi Weimar của Goethe năm 1805 làm nên tên tuổi ông. Bức tranh lớn đầu tiên, Bàn thờ Tetschen năm 1808, vẽ cây thập giá đơn độc trên đỉnh núi, gây tranh cãi công khai về chuyện phong cảnh có xứng đặt trên bàn thờ hay không. Ông được bầu vào Học viện Berlin năm 1810 và sau đó vào Học viện Saxony, nhưng chưa bao giờ nhận được chức giáo sư mà ông mong. Năm 1818, ông cưới Caroline Bommer; họ có ba người con. Từ thập niên 1820, danh tiếng ông sa sút, ông ngày càng cô độc và nghèo túng. Một cơn đột quỵ năm 1835 khiến ông chỉ vẽ được tranh khổ nhỏ, và ông mất ở Dresden ngày 7 tháng 5 năm 1840.
Đổi mới lớn của Friedrich là biến phong cảnh thành một đề tài cảm xúc tự thân, chứ không còn là phông nền cho kịch tính con người. Ông thường vẽ một Rückenfigur, nhân vật nhìn từ phía sau đang ngắm cảnh, mời người xem cùng chia sẻ khoảnh khắc chiêm nghiệm. Các nghiên cứu của ông vẽ bằng bút chì, nhiều khi kèm ghi chú địa hình, nhưng hiệu ứng ánh sáng tinh tế trên mây và mặt nước trong tranh lại được vẽ từ trí nhớ. Ông là một trong những người đầu tiên vẽ mùa đông trơ trọi và vắng lặng, không còn những người trượt băng hay khách bộ hành như tranh mùa đông xưa. Cây sồi trụi lá và gốc cây thường tượng trưng cho cái chết, còn cây thập giá, bầu trời quang dần, vầng trăng non và những chiếc neo trên bờ nói về hy vọng. Ông viết rằng người nghệ sĩ không chỉ nên vẽ điều mình thấy trước mắt mà cả điều mình thấy trong lòng, và khuyên hãy nhắm con mắt thể xác để thấy bức tranh trước tiên bằng con mắt tâm hồn.
Goethe, người chấm cuộc thi Weimar, đã hết lời khen các bản vẽ sepia của Friedrich khi những bài dự thi khác làm ông thất vọng. Khi nhà phê bình Basilius von Ramdohr công kích Bàn thờ Tetschen, Friedrich đáp lại bằng lời giải thích chi tiết duy nhất ông từng viết về một tác phẩm của mình, so sánh những tia nắng chiều với ánh sáng của Thượng đế. Năm 1820, vị Sa hoàng tương lai Nikolai I đến thăm xưởng vẽ và mang tranh về Saint Petersburg, còn nhà thơ Vasily Zhukovsky giúp đỡ ông suốt nhiều thập niên, nhất là vào cuối đời. Người bạn, họa sĩ Na Uy Johan Christian Dahl, phàn nàn rằng công chúng chỉ xem tranh ông như của lạ mà bỏ qua sự quan sát thiên nhiên trung thực của ông. Bạn bè gọi ông là người cô độc nhất trong những kẻ cô độc; ông thường đi bộ một mình qua rừng và đồng, nhiều khi khởi hành từ trước lúc mặt trời mọc.
Cái chết của Friedrich năm 1840 gần như không ai để ý, và những bức tranh tĩnh lặng của ông bị coi là di vật của một thời đã qua. Sự tái khám phá bắt đầu đầu thế kỷ 20, nổi bật là cuộc triển lãm ba mươi hai bức tranh của ông ở Berlin năm 1906. Ông ảnh hưởng tới Arnold Böcklin, các họa sĩ Nga như Ivan Shishkin, các họa sĩ Tượng trưng và Edvard Munch, rồi Max Ernst và nhóm Siêu thực; bức Thân phận con người của René Magritte vang vọng các mô típ của ông. Danh tiếng ông tăng lên dưới thời Quốc xã những năm 1930 rồi tụt mạnh vì sự gắn kết ấy. Từ thập niên 1970, một cuộc phục hưng quốc tế lớn đã đưa ông trở lại vị trí một trong những nghệ sĩ quan trọng nhất của chủ nghĩa Lãng mạn Đức và một biểu tượng văn hóa quốc gia. Những nhân vật trong tranh ông vẫn quay lưng về phía ta, nhìn ra xa, và ta nhìn cùng họ.
chủ nghĩa lãng mạn · Romantisme · chủ nghĩa lãng mạn Đức
Francisco Goya · Eugène Delacroix · J. M. W. Turner · Thomas Gainsborough
Lữ khách trên biển sương mù - Caspar David Friedrich (c. 1818)
The Abbey in the Oakwood - Caspar David Friedrich (1800s)
Biển băng - Caspar David Friedrich (1820s)
Chalk Cliffs at Ruegen - Caspar David Friedrich (1818)
The Monk by the Sea - Caspar David Friedrich (1808)
Life stages - Caspar David Friedrich (1834)
Two men contemplating the Moon - Caspar David Friedrich (1810s)
Mountain Landscape with Rainbow - Caspar David Friedrich (1809)
Altarpiece Tetschen - Caspar David Friedrich (1807)
Solitary Tree - Caspar David Friedrich (1822)
Woman at a Window - Caspar David Friedrich (1822)
Cairn in Snow - Caspar David Friedrich (1807)
Hutten's Grave - Caspar David Friedrich (1823)
Morning in the Riesengebirge - Caspar David Friedrich (1810s)
The big enclosure - Caspar David Friedrich (1830s)
Woman in Front of the Setting Sun - Caspar David Friedrich (1818)
Man and Woman contemplating the moon - Caspar David Friedrich (1824)
Temple of Juno in Agrigento - Caspar David Friedrich (1828)
Morning mist in the mountains - Caspar David Friedrich (1808)
Seashore with fisherman - Caspar David Friedrich (1800s)
The Marketplace in Greifswald - Caspar David Friedrich (1818)
The Garden Terrace - Caspar David Friedrich (1810s)