Nữ thần Tự do dẫn dắt nhân dân

Một người phụ nữ chân trần đội mũ Phrygia sải bước qua chiến lũy, giương cao lá cờ ba màu, bên cạnh là cậu bé cầm hai khẩu súng lục chạy theo. Delacroix vẽ cuộc Cách mạng Tháng Bảy năm 1830 mạnh mẽ tới mức chính quyền sớm đem bức tranh đi giấu.

Câu chuyện phía sau bức tranh

Tháng 7 năm 1830, một cuộc cách mạng ở Paris lật đổ vua Charles X. Mùa thu năm ấy, Delacroix, khi đó đã được công nhận là người dẫn dắt trường phái Lãng mạn, vẽ câu trả lời của mình. Ngày 21 tháng 10, ông viết cho anh trai rằng tâm trạng tồi tệ đang tan biến nhờ làm việc chăm chỉ: ông đã chọn một đề tài hiện đại, một chiến lũy, và nếu không chiến đấu cho đất nước thì ít ra ông sẽ vẽ vì đất nước. Tranh được trưng bày lần đầu tại Salon Paris năm 1831. Đôi khi người ta lầm tưởng tranh vẽ cuộc Cách mạng Pháp năm 1789. Wikidata ghi kích thước 260 x 325 cm, còn Wikipedia ghi khoảng 2,99 x 3,62 mét.

Điều nên ngắm kỹ

Nữ thần Tự do vừa là một nữ thần ẩn dụ vừa là một người phụ nữ bình dân khỏe mạnh. Đống xác người và đổ nát tạo thành một kiểu bệ đỡ để bà bước ra, chân trần, ngực trần, tiến về phía người xem, một tay cầm cờ ba màu, tay kia cầm súng hỏa mai gắn lưỡi lê. Chiếc mũ Phrygia của bà đã là biểu tượng tự do từ năm 1789. Quanh bà là những người chiến đấu thuộc nhiều tầng lớp: một người tư sản đội mũ chóp cao, một sinh viên trường Bách khoa đội mũ hai sừng, và một cậu bé mỗi tay một khẩu súng lục. Nhìn ra xa, bạn sẽ thấy một lá cờ ba màu thứ hai rất nhỏ bay trên tháp nhà thờ Đức Bà.

Ý nghĩa và dụng ý

Điều gắn kết những người chiến đấu là quyết tâm mãnh liệt trong ánh mắt. Bức tranh được xem như dấu mốc khép lại Thời đại Khai sáng và mở ra chủ nghĩa Lãng mạn, khi Delacroix đề cao màu sắc phóng khoáng hơn nét vẽ chính xác kiểu hàn lâm. Danh tính người đàn ông đội mũ chóp cao vẫn gây tranh luận: các sử gia hiện đại bác bỏ ý cho rằng đó là Delacroix, và các giả thuyết gồm giám đốc nhà hát Étienne Arago hay người sau này làm giám tuyển Louvre Frédéric Villot, nhưng chưa có đồng thuận. Một số nhân vật có lẽ được mượn từ một bản in của Nicolas Charlet, người mà Delacroix tin là nắm bắt năng lượng của dân Paris hơn ai hết.

Di sản

Nhà nước Pháp mua bức tranh năm 1831 để nhắc vị vua công dân Louis-Philippe về cuộc cách mạng đã đưa ông lên ngôi, nhưng sau cuộc Khởi nghĩa tháng Sáu năm 1832, tranh bị xem là quá kích động và được trả lại cho họa sĩ; năm 1848 Champfleury viết rằng nó bị giấu trên gác mái vì quá cách mạng. Tranh vào Louvre năm 1874. Nữ thần Tự do có lẽ trở thành hình ảnh Marianne sớm nổi tiếng nhất, có thể đã gợi cảm hứng cho nhân vật Gavroche trong Những người khốn khổ của Victor Hugo, và truyền cảm hứng cho Tượng Nữ thần Tự do của Bartholdi. Đợt phục chế hoàn tất tháng 4 năm 2024 đã gỡ các lớp vecni ố vàng, làm lộ ra mây trắng, chiếc váy xám điểm vàng và một chiếc ủng bị che khuất.