The Sacrifice of Noah

Thoát nạn Đại Hồng Thủy, Noah dâng lễ tạ ơn bên bàn thờ, trong khi những chàng trai kéo tới cừu đực, bò và cả một con voi khuất sau. Michelangelo vẽ cảnh đông đúc mà trật tự này từ những ngày đầu làm trần Sistine.

Câu chuyện phía sau bức tranh

Lễ tế của Noah là bức bích họa khoảng 170 x 260 cm trên trần Nhà nguyện Sistine, do Giáo hoàng Julius II đặt hàng, có niên đại khoảng 1508 đến 1510; Wikidata ghi 1508. Michelangelo vẽ vòm trần làm hai đợt, vì giàn giáo chỉ phủ được nửa nhà nguyện và phải tháo ra dựng lại ở nửa bên kia. Cảnh này, dựa trên Sáng Thế Ký chương 8, thuộc khối đầu tiên tính từ cửa lễ, và mất mười hai ngày vẽ bích họa. Năm 1568 một phần lớp vữa bị bong và Domenico Carnevali đã phục chế. Ông có vẻ bám sát bản gốc, có lẽ vì đã kịp quan sát trước khi các mảnh hư hại rơi xuống.

Điều nên ngắm kỹ

Bố cục rõ ràng, ngăn nắp, mượn mô típ từ các phù điêu tế lễ La Mã cổ. Ở giữa là bàn thờ, và những người phục vụ dẫn thú vật hướng về đó: hai cừu đực, một con bò, hai con ngựa, và một con voi thấp thoáng ở hậu cảnh. Noah mặc chiếc áo đỏ giống hệt trong bức Noah say rượu. Một thiếu nữ áo xanh bên trái châm lửa bằng ngọn đuốc và đưa tay che mặt, hình ảnh lấy cảm hứng từ một quan tài đá La Mã kể chuyện Meleager. Tiền cảnh có cậu bé ôm bó củi, một thanh niên khỏa thân ngồi trên con cừu vừa bị giết và nhận bộ lòng từ tay người khác, và một thanh niên nữa cúi về phía miệng lò của bàn thờ, như đang thổi lửa. Những nhân vật tối màu bên trái là phần phục chế của Carnevali.

Ý nghĩa và dụng ý

Trong Kinh Thánh, Noah dâng lễ sau Đại Hồng Thủy để làm hòa với Thiên Chúa, một khoảnh khắc then chốt vì dòng dõi ông dẫn tới dân Israel và tới Chúa Kitô. Thế nhưng trên trần, cảnh này lại đứng trước ô lớn vẽ Đại Hồng Thủy. Nguồn cho rằng Michelangelo đảo thứ tự để dành một ô lớn cho cảnh Hồng Thủy. Vì vậy có người, trong đó có Ascanio Condivi, cho rằng đây là lễ tế của Cain và Abel. Các cảnh Sáng Thế cho thấy nhân loại trước luật Moses, và mỗi cảnh cũng có thể đọc ngược như điềm báo Tuần Thánh, được cử hành trong nhà nguyện với đoàn rước tiến về bàn thờ.

Di sản

Michelangelo đã làm giàu một đoạn Kinh Thánh khá giản dị bằng những chi tiết nghi lễ sống động, có lẽ lấy từ sách Lê-vi. Giới nghiên cứu xưa thấy nguồn hình thức trong các bức cùng đề tài của Paolo Uccello và Jacopo della Quercia, còn Ernst Gombrich liên hệ người phụ nữ bên cạnh Noah với hình Althea trên một quan tài Meleager nay ở Villa Albani. Bà lão nhìn nghiêng bên phải, nét viền cứng hơn, có thể do phụ tá vẽ. Quanh ô tranh là hai cặp Ignudi, những chàng trai khỏa thân giữ dải ruy băng, cùng hai huy chương giả đồng vẽ cảnh Heliodorus bị trừng phạt và thầy tế Mattathias phá bàn thờ ngẫu tượng.