Sistine Madonna

Tấm rèm vén mở, và một người mẹ trẻ bước về phía ta trên những đám mây, tay bế đứa con. Bên dưới, hai thiên thần nhỏ có cánh tì khuỷu tay, ngước nhìn lên như cũng chưa tin nổi điều mình thấy.

Câu chuyện phía sau bức tranh

Đức Mẹ Sistine được Giáo hoàng Julius II đặt vẽ năm 1512 để tưởng nhớ người chú quá cố là Giáo hoàng Sixtus IV, làm tranh thờ cho nhà thờ tu viện Biển Đức San Sisto ở Piacenza, nơi gắn bó lâu đời với dòng họ Rovere. Đơn đặt hàng yêu cầu có cả Thánh Sixtus và Thánh Barbara. Raphael có lẽ vẽ tranh khoảng năm 1513-1514, và đây là một trong những bức Đức Mẹ cuối cùng của ông. Giorgio Vasari gọi nó là tác phẩm thật hiếm có và phi thường. Năm 1754, vua Augustus III của Ba Lan mua tranh đưa về Dresden; tương truyền ông còn dời cả ngai vàng để trưng bày nó đẹp hơn. Tranh vẫn ở Dresden đến nay.

Điều nên ngắm kỹ

Đức Mẹ đứng trên mây, bế Chúa Hài Đồng, một bên là Thánh Sixtus, bên kia là Thánh Barbara. Hãy nhìn kỹ phía sau: bầu trời sáng đầy những thiên thần nhỏ mờ ảo, ẩn hiện. Ở mép dưới, hai thiên thần có cánh tựa lên gờ, cằm chống tay. Để ý màu sắc, được phân tích là chất màu thời Phục Hưng: lam ultramarine tự nhiên pha trắng chì trên áo choàng Đức Mẹ, đá malachite pha orpiment ở tấm rèm xanh lục, và vàng chì thiếc, đỏ son, trắng chì trên tay áo vàng của Thánh Barbara. Các nguồn ghi kích thước hơi khác nhau: Wikipedia ghi 265 x 196 cm, còn Wikidata ghi 269,5 x 201 cm.

Ý nghĩa và dụng ý

Ở Đức, bức tranh mang ý nghĩa lớn hơn nhiều so với một tranh thờ. Người ta tranh luận Raphael là tín đồ Kitô sùng đạo hay một kẻ ngoại đạo thần thánh, và truyền thuyết Giấc mơ của Raphael kể rằng ông nhận hình ảnh này trong một thị kiến. Có người được kể là rơi vào trạng thái xuất thần trước tranh. Sử gia nghệ thuật Hans Belting viết rằng không tác phẩm nào khơi dậy trí tưởng tượng người Đức như nó. Winckelmann ca ngợi tranh năm 1764, và nó ảnh hưởng tới Goethe, Wagner, Nietzsche. Dostoyevsky gọi đây là sự mặc khải vĩ đại nhất của tinh thần con người.

Di sản

Bức tranh thoát khỏi trận ném bom Dresden trong Thế chiến thứ hai nhờ được cất trong một đường hầm ở vùng Saxon Switzerland. Hồng quân đưa tranh về Moskva, trưng bày hạn chế ở Bảo tàng Pushkin năm 1946, rồi trả lại Đức năm 1955. Về sau lan truyền những câu chuyện ly kỳ về việc giải cứu tranh khỏi hang ngập nước, nhưng sử gia Andrei Chegodaev và một chỉ huy lữ đoàn đều gọi đó là dối trá; các nguồn ghi nhận mâu thuẫn này. Trở lại Phòng tranh Bậc thầy Cổ điển, tranh được xem là viên ngọc của bộ sưu tập, và lễ kỷ niệm 500 năm được tổ chức năm 2012. Hai thiên thần nhỏ cũng nổi tiếng riêng, xuất hiện trên tem thư, bưu thiếp và nhiều thứ khác.

Có thể bạn chưa biết

Được Giáo hoàng Julius II đặt vẽ năm 1512 cho nhà thờ San Sisto, Piacenza.
Đến Dresden năm 1754; bị đưa sang Moskva sau Thế chiến thứ hai và trả lại năm 1955.
Kích thước: Wikipedia ghi 265 x 196 cm, Wikidata ghi 269,5 x 201 cm.

Wikipedia · Wikidata