The Entombment

Thi thể Chúa Kitô được khiêng thẳng đứng lên những bậc đá, hướng về ngôi mộ chưa bao giờ được vẽ. Dang dở và bí ẩn, tấm tranh cho ta nhìn thấy Michelangelo đang làm việc.

Câu chuyện phía sau bức tranh

Chúa được đưa vào mộ là bức tranh sơn dầu trên gỗ còn dang dở, nay được phần đông xem là của Michelangelo, định niên đại khoảng năm 1500 hoặc 1501. Tài liệu tìm thấy năm 1981 cho thấy năm 1500 ông được đặt vẽ một tấm tranh cho nhà nguyện tang lễ ở nhà thờ Sant'Agostino tại Rome, nhưng sau đó đã trả lại tiền. Có lẽ đây chính là tác phẩm ấy, bỏ dở khi ông trở về Florence năm 1501; danh mục của Phòng tranh Quốc gia cho rằng ông đi lo khối đá cẩm thạch về sau thành tượng David. Tranh thuộc bộ sưu tập Farnese từ thập niên 1650, và Phòng tranh Quốc gia London mua lại năm 1868 từ nhiếp ảnh gia người Scotland Robert Macpherson.

Điều nên ngắm kỹ

Ở trung tâm, thi thể trần của Chúa được khiêng lên những bậc thang về phía ngôi mộ, vốn định vẽ vào khoảng trống giữa vách đá phía trên bên phải. Các nhân vật của Michelangelo thường mang dáng vẻ phi giới tính, nên khó nhận diện. Người đàn ông có râu phía sau có thể là Joseph thành Arimathea hoặc Nicodemus; người tóc dài mặc áo đỏ cam bên trái có lẽ là Thánh Gioan; người phụ nữ quỳ có thể là Maria Magdalena. Giờ hãy nhìn khoảng trống ở góc dưới bên phải: nơi dành cho Đức Mẹ quỳ. Để ý cả những chỗ màu bị cạo đi, như ở vách đá, và cách từng vùng được hoàn thiện lần lượt.

Ý nghĩa và dụng ý

Trong tranh Chúa được đưa vào mộ, thi thể thường được khiêng nằm ngang. Ở đây Chúa ở tư thế thẳng đứng, một lựa chọn hiếm có từng xuất hiện trong tranh của Fra Angelico và Domenico Ghirlandaio. Tư thế ấy có thể ám chỉ sự phục sinh sắp đến và việc nâng bánh thánh trong Thánh lễ. Tranh có lẽ được làm để nhìn từ dưới lên, với ánh sáng từ bên trái như trong nhà nguyện. Sự dang dở hóa thành món quà: nó cho thấy Michelangelo hoàn thiện từng phần như khi vẽ bích họa hay tempera, thay vì phác cả bố cục rồi thêm chi tiết như Raphael hay Leonardo. Có giả thuyết cho rằng thiếu chất màu lam ultramarine đắt đỏ, nhưng điều đó không giải thích hết.

Di sản

Câu hỏi về tác giả luôn đi theo tác phẩm. Năm 1864, hai họa sĩ Đức Peter von Cornelius và Friedrich Overbeck cho rằng đây là tranh của Michelangelo, nhưng ý kiến ấy ban đầu bị bác bỏ và tranh được gán cho cái gọi là Bậc thầy của Đức Mẹ Manchester, người về sau lại được xác định chính là Michelangelo. Một số chuyên gia vẫn cho rằng có thể do học trò vẽ theo bản vẽ của thầy. Các lời kể về việc Macpherson có được tranh cũng mâu thuẫn nhau. Ngày nay tranh nằm trong số ít bức hội họa được gán cho Michelangelo, bên cạnh Đức Mẹ Manchester và Doni Tondo. Ở London, những khoảng trống vẫn mời gọi khách xem hình dung bức tranh chưa bao giờ hoàn tất.

Có thể bạn chưa biết

Được phần đông gán cho Michelangelo, khoảng năm 1500-1501; có ý kiến cho là của học trò.
Phòng tranh Quốc gia London mua năm 1868 từ Robert Macpherson.
Khoảng trống góc dưới bên phải dành cho hình Đức Mẹ quỳ.

Wikipedia · Wikidata