La fornarina

Nàng che mình một nửa, mỉm cười một nửa, và mang tên người họa sĩ trên cánh tay. Suốt năm thế kỷ, người ta vẫn hỏi nàng là ai đối với Raphael.

Câu chuyện phía sau bức tranh

Bức chân dung này, còn gọi là La fornarina, được Raphael vẽ trong khoảng 1518 - 1519 theo Wikipedia; Wikidata không ghi niên đại. Nhiều khả năng tranh vẫn ở trong xưởng của ông khi ông qua đời năm 1520, rồi được trợ thủ Giulio Romano chỉnh sửa và bán đi. Truyền thống xác định người phụ nữ là Margherita Luti, cô con gái nhà làm bánh, người tình của Raphael ở Rome, người được cho là đã từ chối lấy ông. Danh tính này đã bị đặt nghi vấn. Bức tranh nay ở Galleria Nazionale d'Arte Antica trong Palazzo Barberini, Rome, kích thước 87 x 63 cm theo Wikidata.

Điều nên ngắm kỹ

Nàng ngồi khỏa thân, tấm voan mỏng kéo ngang thân dưới và che hờ một bên ngực, tấm vải đỏ dày hơn phủ đôi chân. Chiếc khăn quấn xanh vàng trên mái tóc sẫm. Đôi má ửng hồng nhẹ, mắt nhìn sang trái, môi thoáng nụ cười nhỏ như thích thú. Giờ hãy tìm chiếc vòng trên bắp tay: trên đó khắc Raphael Vrbinas, chữ ký của họa sĩ. Phía sau là bụi cây sim, loài cây linh thiêng của thần Vệ Nữ. Ảnh X quang cho thấy ban đầu nơi đây là một phong cảnh theo lối Leonardo, và một chiếc nhẫn hồng ngọc trên tay trái nàng đã bị vẽ đè lên.

Ý nghĩa và dụng ý

Nàng là ai? Một cách đọc theo truyền thuyết về Margherita, nàng thơ của Raphael, với chiếc vòng có chữ ký và chiếc nhẫn bị che như gợi một mối gắn bó, thậm chí một cuộc hôn nhân bí mật; giới chuyên gia vẫn chia rẽ về những câu chuyện quanh nàng. Joanna Woods-Marsden lại đọc bức tranh qua chủ đề belle donne, một lý tưởng về cái đẹp, có thể là một nửa Vệ Nữ, trong tư thế Venus pudica cổ đại, tự che mình bằng tay hay tấm voan. Có người khác cho rằng nàng là một kỹ nữ, hay thậm chí một phù thủy. Bức tranh giữ tất cả những khả năng ấy mà không khép lại điều nào.

Di sản

La fornarina khơi gợi cả những bản sao lẫn giả thuyết. Theo bảo tàng, Phòng tranh Borghese ở Rome có hai bản sao. Một bản được ghi trong các bản kiểm kê năm 1626 và 1682 là của Raphael nhưng thực ra sao theo bức ở Barberini; bản kia từng được quy cho Giulio Romano, gần đây được gán cho Raffaellino del Colle, và không có chiếc nhẫn. Vào thế kỷ 16, bản gốc từng ở nhà Nữ bá tước Santafiora, rồi thuộc về Công tước Boncompagni, trước khi đến Galleria Nazionale. Đến nay, đây vẫn là một trong những hình ảnh riêng tư và gây tranh luận nhất của Raphael.

Có thể bạn chưa biết

Vẽ năm 1518 - 1519 theo Wikipedia; Wikidata không ghi niên đại.
Vòng tay khắc chữ Raphael Vrbinas (Wikipedia).
Ảnh X quang cho thấy một phong cảnh cũ và chiếc nhẫn bị vẽ đè (Wikipedia).
Galleria Nazionale d'Arte Antica, Palazzo Barberini, Rome (Wikipedia, Wikidata).

Wikipedia · Wikidata