The Holy Family with a Lamb

Một em bé ngồi trên lưng chú cừu non, người mẹ cúi xuống bế con, và Giuse tựa gậy nhìn theo. Trên một tấm tranh chỉ nhỉnh hơn trang giấy, Raphael biến biểu tượng hy sinh thành một khoảnh khắc âu yếm của gia đình.

Câu chuyện phía sau bức tranh

Thánh Gia với chú cừu non là một bức tranh tôn giáo của Raphael, hiện ở Bảo tàng Prado tại Madrid. Tranh có chữ ký và năm trên viền áo Đức Mẹ, ngang ngực phải: RAPHAEL VRBINAS MDVII, tức năm 1507. Nơi đầu tiên được biết đến của tranh là bộ sưu tập Falconieri ở Rome. Có lẽ trong thế kỷ 18 tranh chuyển về tu viện Escorial, rồi năm 1837 vào bộ sưu tập hoàng gia Tây Ban Nha tại Prado. Một bản vẽ chuẩn bị vẫn còn ở Bảo tàng Ashmolean, Oxford. Wikidata ghi kích thước 29 x 21,5 cm.

Điều nên ngắm kỹ

Bố cục đi theo một đường chéo học từ Leonardo da Vinci. Trên cùng, Thánh Giuse tựa vào cây gậy, nhìn chăm chú Hài Nhi đang ngồi trên lưng chú cừu ở góc dưới bên trái, trong khi Đức Mẹ hạ mình như muốn bế con lên. Cả ba vị thánh đều đi chân trần, và Chúa Giêsu cùng Đức Mẹ mang vầng hào quang kín đáo, hình elip rất dẹt. Raphael vẽ các nhân vật thật lớn để họ chiếm trọn không gian chính. Phía sau, một vùng quê với đồi, bụi cây và vài ngôi nhà nhạt dần vào khoảng xa sáng sủa dưới bầu trời xanh. Màu sắc đậm và tươi, cho nhân vật vẻ khối đặc và hoành tráng.

Ý nghĩa và dụng ý

Chú cừu non là biểu tượng cho sự hy sinh sau này của Đức Kitô, cũng có trong những bức tương tự như Đức Mẹ, Hài Nhi và Thánh Anna của Leonardo. Ở đây Hài Nhi chơi với chú cừu như chơi với cậu bé Gioan Tẩy Giả trong các bức khác. Nguồn hiểu mục đích của tranh là tôn vinh tình yêu gia đình và nhân tính của Đức Kitô: vầng hào quang và chú cừu cho thấy thiên tính của Ngài, nhưng Raphael vẽ Ngài như một đứa con vẫn cần mẹ nâng đỡ. Đức Mẹ đỡ con bằng đôi tay như mọi người mẹ che chở con mình, và những cử chỉ thường ngày, bàn tay và ánh mắt, chuyên chở cảm xúc.

Di sản

Raphael vay mượn từ Leonardo ở cấu trúc bố cục và cây cỏ nơi tiền cảnh, nhưng khác ở chỗ tạo cho tổng thể nhiều chuyển động hơn và sự chín chắn hơn trong cử chỉ, ánh nhìn và dáng điệu. Tranh của Raphael được mô tả là có những đường nét rất tinh tế và mềm mại. Tác phẩm rõ ràng đã thành công thật sự vào thời của nó, như nhiều bản sao cổ cho thấy. Hành trình từ một bộ sưu tập gia đình ở Rome tới Escorial rồi tới Prado có nghĩa là tranh đã thuộc bộ sưu tập hoàng gia Tây Ban Nha gần hai thế kỷ.