La velata

Một người phụ nữ phủ khăn voan, tay áo lộng lẫy, nhìn ta với vẻ điềm tĩnh. Truyền thống kể rằng Raphael đã vẽ chính gương mặt từng xuất hiện trong bức La Fornarina.

Câu chuyện phía sau bức tranh

La velata, hay La donna velata, nghĩa là Người phụ nữ đội khăn voan, là bức chân dung nổi tiếng của danh họa Phục Hưng Ý Raffaello Sanzio, thường gọi là Raphael. Wikidata xếp tranh vào thập niên 1510 và thời Hậu kỳ Phục Hưng. Người mẫu cũng xuất hiện trong một bức chân dung khác của Raphael, La Fornarina, và theo truyền thống được xác định là Margherita Luti, cô con gái nhà làm bánh, được mô tả là người tình của Raphael ở Rome. Cũng như với La Fornarina, danh tính này đến từ truyền thống chứ không từ tư liệu chắc chắn, và bài viết về bức tranh kia cho biết nó từng bị đặt nghi vấn.

Điều nên ngắm kỹ

Điều đầu tiên cần ngắm là chính tấm khăn voan, thứ đặt tên cho bức tranh, phủ trên mái đầu người mẫu. Rồi hãy nhìn sang trang phục. Wikipedia ghi rằng, như thường lệ với Raphael, y phục được lựa chọn và vẽ hết sức chăm chút, và ở đây nó lộng lẫy một cách nổi bật. Hãy để mắt lướt chậm qua lớp vải và những nếp gấp, như một người xem đang ngắm một tấm lụa quý. Wikidata ghi kích thước 82 x 61 cm, nên nàng hiện lên gần bằng người thật, đủ gần để ta gặp gỡ trực diện.

Ý nghĩa và dụng ý

Đặt cạnh La Fornarina, bức chân dung này tạo nên một sự tương phản rõ rệt. Ở bức kia, người phụ nữ khỏa thân, chỉ có tấm voan mỏng và chiếc khăn quấn; ở đây nàng phủ voan và mặc y phục sang trọng. Nếu truyền thống đúng và cả hai đều là Margherita Luti, Raphael cho ta thấy hai gương mặt rất khác của cùng một người: một riêng tư, thân mật, một đoan trang, trước công chúng. Nếu truyền thống sai, hai bức tranh vẫn cho thấy Raphael dùng y phục, hay sự vắng mặt của nó, để định hình cách ta gặp người mẫu.

Di sản

Theo Wikidata, La velata ngày nay treo tại Galleria Palatina ở Florence. Danh tiếng của bức tranh đến một phần từ vẻ đẹp riêng, một phần từ mối liên hệ với La Fornarina ở Rome, giữ cho câu chuyện về Raphael và cô con gái nhà làm bánh còn sống mãi. Những ai biết một bức thường tìm đến bức kia, so sánh hai gương mặt và tự hỏi liệu đó có thật là cùng một người. Các nguồn tư liệu để ngỏ câu hỏi ấy, và bức chân dung, bình thản dưới tấm khăn voan, không hé lộ điều gì.

Có thể bạn chưa biết

Còn gọi là La donna velata, Người phụ nữ đội khăn voan (Wikipedia).
Theo truyền thống là Margherita Luti, cũng gắn với bức La Fornarina (Wikipedia).
Niên đại thập niên 1510; kích thước 82 x 61 cm (Wikidata).
Galleria Palatina, Florence (Wikidata).

Wikipedia · Wikidata · Wikipedia (La Fornarina)