The Deposition

Một người mẹ đã chứng kiến con trai bị giết giữa phố. Vài năm sau, bà nhờ chàng Raphael trẻ tuổi vẽ nỗi đau của một người mẹ khác, và ông trao cho bà bức tranh này: Đức Kitô được khiêng về mộ, còn Đức Maria ngất lịm dưới sức nặng mất mát.

Câu chuyện phía sau bức tranh

Đêm 3 tháng 7 năm 1500, trong sự kiện về sau gọi là Đám cưới đỏ, Grifonetto Baglioni cùng vài người trong họ đã giết phần lớn gia tộc Baglioni ở Perugia khi họ đang ngủ. Theo nhà biên niên Matarazzo, mẹ anh là Atalanta không cho anh trú ẩn, rồi đổi ý chạy theo con, nhưng chỉ đến kịp để thấy anh bị Gian Paolo Baglioni và người của ông ta giết chết. Vài năm sau, bà đặt Raphael vẽ một bức tranh thờ để tưởng nhớ con trong nhà nguyện gia đình ở nhà thờ San Francesco al Prato. Raphael làm việc hai năm, qua hai giai đoạn thiết kế và rất nhiều bản phác. Tranh có chữ ký và đề năm 1507.

Điều nên ngắm kỹ

Cảnh nằm giữa lúc hạ xác và lúc an táng: đồi Calvary ở bên phải, còn ngôi mộ mở ra bên trái. Hai người đàn ông không có vầng hào quang khiêng thi thể Đức Kitô trên tấm vải lanh, tạo thành hình chữ V mạnh mẽ, và mọi người như ngưng lại giữa chuyển động. Người khiêng trẻ hơn bên phải được cho là hình ảnh của chính Grifonetto. Maria Mađalêna nắm tay Đức Kitô, da thịt sống bên da thịt chết. Ở tận bên phải, ba người phụ nữ đỡ Đức Mẹ đang ngất, một người quỳ trong tư thế vặn mình lấy cảm hứng từ bức Doni Tondo của Michelangelo. Wikipedia ghi 184 x 176 cm, còn Wikidata ghi 174,5 x 178,5 cm.

Ý nghĩa và dụng ý

Raphael khởi đầu với đề tài Than khóc Đức Kitô, gần với thầy mình là Perugino, rồi chuyển sang cảnh An táng, có lẽ lấy cảm hứng từ một quan tài đá La Mã khắc chuyện Meleager, từ Michelangelo hay một bản khắc của Mantegna. Sự thay đổi ấy biến một hình ảnh Pietà để chiêm ngắm thành một câu chuyện. Vasari, người đã xem tranh tại chỗ, viết rằng Raphael đã hình dung nỗi đau của những người thân thiết nhất khi đặt nằm yên người mà hạnh phúc cả gia đình phụ thuộc vào. Phần bệ tranh bên dưới vẽ Đức Cậy, Đức Mến và Đức Tin, với Đức Mến ở giữa nhấn mạnh tình mẫu tử, nên bức tranh thờ nói về chính mất mát của Atalanta.

Di sản

Đây là tác phẩm lớn cuối cùng của Raphael thời trẻ cho Perugia và là một bước quan trọng tới phong cách chín muồi của ông. Năm 1608, một nhóm người làm việc cho Hồng y Scipione Borghese, cháu Giáo hoàng Phaolô V, đã cưỡng đoạt bức tranh. Để xoa dịu thành phố, Giáo hoàng cho vẽ hai bản sao, và bản của Cavaliere d'Arpino vẫn còn ở Perugia. Bị người Pháp lấy đi năm 1797 và trưng bày ở Paris, tranh trở về Galleria Borghese năm 1815, còn phần bệ tranh về Vatican. Wikidata cũng ghi Louvre trong các nơi lưu giữ, phản ánh thời gian ở Paris ấy.