St. Michael Vanquishing Satan

Tổng lãnh thiên thần đặt một chân lên lưng Satan, giơ cao ngọn giáo, đôi cánh mở rộng, gương mặt hoàn toàn bình thản. Hình ảnh thiên đường chiến thắng địa ngục của Raphael đã trở thành bài học đầu tiên của Học viện hoàng gia Pháp.

Câu chuyện phía sau bức tranh

Raphael vẽ Thánh Michael lần đầu khoảng năm 1504 hoặc 1505 cho Guidobaldo da Montefeltro, công tước Urbino, một tác phẩm nhỏ trên mặt sau một bàn cờ. Hơn mười năm sau, ông trở lại đề tài này cho Giáo hoàng Leo X, tạo nên bức tranh lớn này, khoảng 268 x 160 cm, Wikidata ghi năm 1518. Wikipedia nói tranh do Leo X đặt hàng, đồng thời ghi nhận có nguồn khác cho rằng ban đầu đây là quà tặng vua Francis I của Pháp. Tranh gắn với Huân chương Thánh Michael của Pháp và được dùng làm biểu tượng quyền lực trong nhà nước Pháp. Đến năm 1667, Louis XIV đưa tranh vào Louvre, nơi nó vẫn ở đến nay.

Điều nên ngắm kỹ

Michael đứng giữa cảnh núi đá, một chân đạp lên quỷ, ngọn giáo giơ lên sắp đâm xuống đầu hắn. Cánh của ngài mở rộng, còn cánh quỷ khép lại, dấu hiệu của thất bại. Hãy dõi theo đường nét thân thể từ mũi giáo xuống tới đầu con rắn. Tư thế vặn mình gợi những tượng nam khỏa thân của Michelangelo, còn hành động như ngưng lại giữa chừng gợi Leonardo. Hãy để ý cả màu sắc, khác thường với Raphael: cam, vàng và vàng kim kết hợp thành vẻ ánh kim, cùng mực đen làm tối hình và gợi khói. Charles Le Brun sau này nhận xét nhân vật như đang chuyển động trong khi gương mặt thiên thần vẫn điềm tĩnh.

Ý nghĩa và dụng ý

Bức tranh thể hiện Thiên Chúa chiến thắng cái ác. Gương mặt bình thản giữa hành động dữ dội, theo Le Brun, nói lên uy quyền của thiên đường trên địa ngục. George B. Rose viết rằng các nhân vật của Raphael được vẽ với vẻ duyên dáng và kiềm chế, và trong bố cục của ông con người luôn làm chủ thiên nhiên; ở đây thiên thần là chủ, còn Satan là kẻ bị khuất phục. Theo nguồn, Raphael có tài gợi điều thiêng liêng một cách tinh tế, và bắt được chuyển động trong trạng thái tĩnh. Nhân vật của ông gợi những thân thể hoàn hảo mà tín hữu mong có trên thiên đường, nhưng vẫn đủ con người để lay động người xem nơi trần thế.

Di sản

Năm 1667, bức tranh là đề tài bài giảng đầu tiên của Charles Le Brun tại Học viện hoàng gia hội họa và điêu khắc. Ông so cơ bắp của Michael với tượng Apollo, và rút ra những bài học thành nền móng của chủ nghĩa cổ điển Pháp: bảng màu thống nhất, ý tưởng chính đơn giản, và tư thế nhân vật gợi chuyển động. Không phải ai cũng ngưỡng mộ. Sebastiano del Piombo phàn nàn với Michelangelo rằng nhân vật trông như khói hay làm bằng sắt; Eugene Muntz đổ lỗi cho Giulio Romano dùng màu đen quá tay, và có người đặt câu hỏi liệu Giulio đã vẽ tranh. Tranh được Primaticcio trùng tu năm 1537 đến 1540, lần nữa năm 1685, và chuyển từ gỗ sang vải năm 1753.