Portrait of Leo X

Một vị giáo hoàng cau mày bên cuốn Kinh Thánh minh họa, tay cầm kính lúp, trong khi núm vàng trên ghế phản chiếu ô cửa sổ của căn phòng. Raphael vẽ Lêô X không như một vị thánh lý tưởng hóa mà như một con người thật, đầy lo âu.

Câu chuyện phía sau bức tranh

Giáo hoàng Lêô X, tên khai sinh Giovanni de' Medici, sinh ở Firenze, con trai Lorenzo Vĩ đại, lãnh đạo Giáo hội từ 1513 đến 1521. Ông chi tiền xây Vương cung thánh đường Thánh Phêrô một phần bằng việc bán ân xá, điều Martin Luther công kích năm 1517, đúng khoảng thời gian Raphael bắt đầu bức chân dung. Bức tranh lớn tới Firenze năm 1518 để thay mặt giáo hoàng dự đám cưới của cháu ông, Lorenzo de' Medici, Công tước xứ Urbino, với Madeleine de La Tour d'Auvergne, họ hàng của vua François I. Wikipedia ghi khoảng 1518 đến 1520; Wikidata ghi 1518.

Điều nên ngắm kỹ

Lêô X ngồi, đội mũ camauro và khoác áo mozzetta viền lông chồn ecmin, tay cầm chiếc kính viền vàng ông cần vì cận thị. Trước mặt, trên tấm khăn đỏ cam, là chiếc chuông bạc chạm trổ tinh xảo và cuốn Kinh Thánh minh họa mở ở đầu Phúc âm Gioan; bản thảo thật ấy, Kinh Thánh Hamilton, làm ở Napoli giữa thế kỷ 14, vẫn còn ở Dresden. Hãy tìm quả cầu vàng trên ghế, phản chiếu ô cửa sổ và căn phòng. Sau lưng ông là hai vị hồng y, Hồng y Giulio de' Medici, sau này là Giáo hoàng Clêmentê VII, bên trái, và Hồng y Luigi de' Rossi, tay đặt trên ghế, anh em họ bên ngoại của hai người kia.

Ý nghĩa và dụng ý

Vasari viết rằng các nhân vật như không phải được vẽ mà nổi khối thật: lớp tuyết nhung, gấm sột soạt, lông thú mềm mại, vàng và lụa trông như thật, cuốn sách da thuộc thật hơn cả thực tại, và chiếc chuông bạc đẹp hơn mọi lời tả. Suốt nhiều thế kỷ, các giáo hoàng được vẽ nghiêng với gương mặt lý tưởng hóa, quỳ ban phép lành. Raphael, tiếp nối điều ông bắt đầu với Giuliô II năm 1511, vẽ những con người thật với nét mặt riêng. Lêô hiện lên như một người trung niên lo âu, cau mày. Núm ghế phản chiếu gợi nhớ các bậc thầy Hà Lan sơ kỳ như bức Chân dung vợ chồng Arnolfini của Jan van Eyck.

Di sản

Nhiều bản sao đã được vẽ, trong đó có một bản của Vasari năm 1536. Bản gốc được kiểm kê tại Uffizi năm 1589; từ 1799 đến 1816 tranh ở Pháp, bị mang đi dưới thời Napoléon. Năm 2020, Uffizi tổ chức triển lãm mừng đợt trùng tu hoàn tất, và các phân tích kỹ thuật khi ấy đã bác bỏ niềm tin của một số học giả rằng hai vị hồng y do một họa sĩ khác thêm vào sau. Tấm tranh, khoảng 155,5 x 119,5 cm, ở Uffizi tại Firenze; Wikidata còn ghi Galleria Palatina.