Ansidei Madonna

Đức Mẹ ngồi cao trên chiếc ngai gỗ dốc đứng, Hài Nhi trong lòng, Gioan Tẩy Giả ngước nhìn còn Thánh Nicôla đang đọc sách. Raphael vẽ bức tranh thờ này khi mới ngoài hai mươi, và nó từng được xếp vào hàng những bức tranh vĩ đại nhất lịch sử.

Câu chuyện phía sau bức tranh

Niccolò Ansidei đặt Raphael vẽ bức tranh thờ cho nhà nguyện gia đình, dâng kính Thánh Nicôla, trong nhà thờ San Fiorenzo ở Perugia. Tranh được vẽ trong giai đoạn Florence của Raphael. Niên đại còn tranh luận: lâu nay người ta cho rằng tranh khởi vẽ năm 1505, hợp với phong cách của ông khi ấy, chịu ảnh hưởng mạnh của Perugino, nhưng quan sát kỹ thì thấy năm 1507 ghi trên tranh. Cách hiểu hợp lý nhất là bắt đầu năm 1505 và hoàn thành năm 1507. Bên dưới từng có hai tấm bệ tranh. Bức Thánh Gioan Tẩy Giả rao giảng còn lại, còn cảnh Đức Mẹ đính hôn và một phép lạ của Thánh Nicôla đã mất.

Điều nên ngắm kỹ

Đức Mẹ ngồi trang nghiêm trên ngai cao, Hài Nhi trong lòng. Gioan Tẩy Giả trưởng thành đứng bên trái, Thánh Nicôla thành Bari đọc sách bên phải. Ngai không có tay vịn, bậc thang dốc, được vẽ để tạo hiệu quả hơn là để giống thật, nhưng làm nổi bật các vòm cung phía trên. Trên ngai có dòng chữ Kính chào Mẹ của Chúa Kitô. Phần vàng trông như thật nhưng hoàn toàn là sơn vẽ. Phong cảnh phía sau tiết chế, không bị chi tiết làm rối, và màu sắc được dùng có chọn lọc, như chiếc áo đính ngọc và chuỗi hạt san hô đỏ. Dưới chân Thánh Nicôla có ba quả cầu.

Ý nghĩa và dụng ý

Ba nhân vật đứng tách biệt, không trao đổi với nhau, một lối vẽ quen thuộc của trường phái Umbria và nhất là của Perugino, khác với sự tương tác tự nhiên hơn trong các bức Đức Mẹ thời Roma về sau của Raphael. Ba quả cầu có thể tượng trưng cho Chúa Ba Ngôi, hoặc ba túi vàng mà tương truyền Thánh Nicôla ném qua cửa sổ nhà một người nghèo để giúp các cô con gái. Bài Wikipedia thấy sự thanh thản ở khắp nơi: lòng tận tụy của Đức Mẹ với con, niềm tin của Hài Nhi nơi mẹ, sự chiêm niệm của Gioan, tri thức tâm linh của Nicôla, và bầu trời rộng mở. Raphael khi ấy khoảng hai mươi ba tuổi, đang hấp thụ Perugino, Donatello, Masaccio, Michelangelo và Leonardo ở Florence.

Di sản

Năm 1763, nhà nguyện bị tháo dỡ khi nhà thờ San Fiorenzo được sửa sang. Sau đó nó được dựng lại và nay treo một bản chép từ thế kỷ 19. Năm 1764, chàng Lord Robert Spencer trẻ tuổi mua bản gốc làm quà cho anh trai, Công tước Marlborough đời thứ 4, và ở Cung điện Blenheim tranh đôi khi được gọi là Đức Mẹ Blenheim. Năm 1885, Công tước Marlborough đời thứ 8 bán tranh cho National Gallery ở London, nơi nó treo cùng tấm bệ tranh còn sót lại. Đến năm 1508, khi Raphael đến Roma ở tuổi hai mươi lăm, bức tranh thờ này đã nằm trong số những tác phẩm làm nên danh tiếng của ông.