Rogier van der Weyden · 1454

Đứa bé xoay người trong vòng tay mẹ, má áp má, đôi mắt mơ màng suy tư. Về cuối đời, Rogier van der Weyden lấy một bức thánh tượng cổ về tình mẫu tử và thổi vào đó sức sống mới.
Bức Đức Mẹ và Chúa Hài Đồng nhỏ này ở Bảo tàng Mỹ thuật Houston có niên đại sau năm 1454 theo Wikipedia, còn Wikidata ghi 1454. Tranh ra đời từ một sự kiện gần quê nhà Tournai của Rogier. Năm 1440, một tu sĩ Cambrai mang từ Roma về một bức thánh tượng theo phong cách Ý-Byzantine, và năm 1451 nó được rước long trọng vào nhà thờ chính tòa Cambrai, cách đó chừng 30 dặm về phía nam. Một sự sùng kính hình thành quanh bức tượng vì tin rằng chính thánh Luca đã vẽ nó, và người ta đặt Hayne ở Brussels cùng Petrus Christus làm bản sao. Hayne chỉ sao chép; Rogier thì biến đổi nó.
Tấm ván khổ khoảng 31,9 x 22,9 cm, có lẽ là bức Đức Mẹ bán thân cuối cùng của Rogier, nhỏ hơn những bức khác. Kiểu Đức Mẹ bán thân đã lỗi thời ở vùng Đất Thấp, và chính Rogier đưa nó trở lại. Hãy nhìn vòng tay ôm: đứa bé tựa chắc vào vai mẹ và vặn người xoay lại, một ví dụ của tư thế contrapposto, trong khi ánh mắt đầy suy tư. Dekeyzer nhận thấy vầng trán rộng và đôi mắt hẹp mí nặng của Đức Mẹ rất giống Đức Mẹ trong bộ tranh đôi của Philippe de Croÿ, có thể định niên đại năm 1460.
Thánh tượng Cambrai thuộc kiểu Eleusa, tức thánh tượng dịu dàng, trong đó Hài Nhi rúc vào má Đức Mẹ. Rogier giữ cảm giác gần gũi ấy nhưng thổi vào đó sức sống mới. Nguồn viết rằng sự dịu dàng của vòng tay, đứa bé xoay người và ánh nhìn trầm tư khiến bức tranh khác hẳn mọi bức trước nó. Một hình ảnh thiêng được tin là của thánh Luca, qua tay ông, trở thành một người mẹ và một đứa con như biết cảm và biết nghĩ, mà vẫn giữ được lòng sùng kính đã làm bức thánh tượng nổi tiếng.
Vị thế của bức tranh từng thay đổi. Erwin Panofsky cho rằng nó chỉ là một bản sao xuất sắc theo mẫu của Rogier, và bằng chứng kỹ thuật thời đó có vẻ đồng tình; những nghiên cứu gần đây xác nhận đây là tác phẩm do chính tay Rogier vẽ. Niên đại cũng còn bàn cãi. Panofsky đặt tranh sau năm 1455, khi Tu viện Saint Aubert ở Cambrai đặt Rogier vẽ bàn thờ Thánh Gioan, được ông giao tận tay năm 1459. Bài viết lưu ý dù sao ông cũng đã biết bức thánh tượng, vì từng vẽ Thánh Luca vẽ Đức Mẹ cho Brussels. Dekeyzer xác định khoảng năm 1460, những năm cuối sự nghiệp.
Rogier van der Weyden (1390s-1464)
nghệ thuật tôn giáo · Maria · Christ Child · hội họa Hà Lan thời kỳ đầu · Museum of Fine Arts, Houston
Hạ xuống từ giá chữ thập - Rogier van der Weyden (1440s)
Portrait of a Lady - Rogier van der Weyden (1460)
The Last Judgment - Rogier van der Weyden (1443)
Saint Luke Drawing the Virgin - Rogier van der Weyden (1490)
Columba Triptych - Rogier van der Weyden (1450s)
The Magdalen Reading - Rogier van der Weyden (1435)
Miraflores Altarpiece - Rogier van der Weyden (1443)
Braque Triptych - Rogier van der Weyden (1452)
Chân dung Arnolfini - Jan van Eyck (1434)
Ghent Altarpiece - Jan van Eyck (1432)
Annunciation - Hans Memling (1480s)
Scenes from the Passion of Christ - Hans Memling (1470)
Khu vườn lạc thú trần tục - Hieronymus Bosch
Ship of Fools - Hieronymus Bosch (1500s)
Thợ săn trên tuyết - Pieter Bruegel the Elder (1565)
Tục ngữ Hà Lan - Pieter Bruegel the Elder (1551)