Chân dung Arnolfini

Một đôi vợ chồng đứng trong căn phòng yên tĩnh ở Bruges, chú chó nhỏ dưới chân và tấm gương tròn phía sau. Hãy nhìn vào gương, bạn sẽ thấy thêm hai người, và phía trên là dòng chữ Jan van Eyck đã ở đây 1434.

Câu chuyện phía sau bức tranh

Jan van Eyck ký tên và ghi năm 1434 trên bức tranh sơn dầu trên ván gỗ sồi này. Đây là bức chân dung đôi toàn thân, được cho là vẽ thương gia người Ý Giovanni di Nicolao Arnolfini và vợ, có lẽ tại nhà ở Bruges. Danh tính của họ đã thay đổi qua thời gian. Năm 1857, Crowe và Cavalcaselle gắn bức tranh với Giovanni di Arrigo Arnolfini, rồi James Weale xác định người vợ là Jeanne Cenami. Quan điểm ấy đứng vững cả thế kỷ, cho đến khi một phát hiện công bố năm 1997 cho thấy cặp đôi này cưới năm 1447, sáu năm sau khi van Eyck mất. Một đề xuất gần đây cho rằng người phụ nữ là Costanza Trenta, vợ đầu của Giovanni di Nicolao, đã mất trước tháng 2 năm 1433, khiến bức tranh phần nào là chân dung tưởng niệm.

Điều nên ngắm kỹ

Đầu hạ hiện ra qua những quả anh đào trên cây ngoài cửa sổ, thế mà cả hai đều mặc áo khoác lót lông thú: áo của ông có lẽ bằng nhung lụa, xưa tím hơn bây giờ, áo của bà có tay áo cắt tua cầu kỳ và đuôi dài. Hãy để ý những quả cam bên trái, vốn rất đắt ở Burgundy, chiếc đèn chùm bằng đồng lớn, đồ gỗ chạm khắc và tấm thảm phương Đông nhỏ cạnh giường. Chú chó là dạng sơ khai của giống chó Affenpinscher. Trong tấm gương lồi, viền quanh bởi những cảnh Khổ nạn tí hon, có hai người đứng ở cửa; người mặc đỏ có lẽ là họa sĩ. Van Eyck vẽ cả điểm sáng trên từng hạt chuỗi cạnh gương, có thể nhờ kính lúp.

Ý nghĩa và dụng ý

Erwin Panofsky và một số người xem bức chân dung như một dạng hôn ước được ghi lại bằng hội họa, dù ý nghĩa của nó còn nhiều tranh luận. Điều rõ ràng là tranh phô bày sự giàu có: lông thú, vải vóc và đồ vật đều được người đương thời nhận ra là cực kỳ đắt đỏ, trong khi trang phục có phần chừng mực của người đàn ông hợp với thân phận thương gia. Nhà sử học nghệ thuật Craig Harbison gọi đây là tấm tranh phương Bắc thế kỷ 15 duy nhất còn lại cho thấy người đương thời đang làm một việc gì đó trong nội thất đương thời, và muốn gọi nó là bức tranh sinh hoạt đầu tiên của thời hiện đại. Ngay cả tấm gương cũng lớn hơn mức có thể chế tạo khi ấy.

Di sản

Bức tranh được coi là một trong những tác phẩm độc đáo và phức tạp nhất của nghệ thuật phương Tây, nhờ vẻ đẹp, biểu tượng, phối cảnh hình học và cách dùng gương để mở rộng không gian. Ernst Gombrich viết rằng một góc nhỏ của thế giới thực bỗng được giữ lại trên tấm ván như có phép màu. Cùng với Bức tranh thờ Ghent, đây là một trong những tranh ván gỗ nổi tiếng lâu đời nhất vẽ bằng sơn dầu thay vì keo trứng, với những lớp màu mỏng trong suốt và kỹ thuật vẽ ướt chồng ướt. Ảnh hồng ngoại cho thấy nhiều chỉnh sửa nhỏ trong nét vẽ phác. Phòng tranh Quốc gia London mua tranh năm 1842.