The Magdalen Reading

Một thiếu phụ áo xanh lục ngồi trên chiếc gối đỏ, chìm vào cuốn sách đến mức thế giới quanh nàng như tan biến. Nàng chỉ là một mảnh của bức tranh thờ đã mất, và suốt một thời gian dài những người bên cạnh nàng bị che dưới lớp sơn nâu.

Câu chuyện phía sau bức tranh

Thánh Mađalêna đọc sách là một trong ba mảnh còn sót lại của một bức tranh thờ lớn vẽ sơn dầu trên gỗ sồi của Rogier van der Weyden, hoàn thành trong khoảng 1435 đến 1438. Vào một thời điểm không rõ trước năm 1811, bức tranh thờ bị cắt rời. Bản gốc là một cảnh sacra conversazione, ngày nay chỉ được biết qua một bản vẽ, Đức Mẹ và Chúa Hài Đồng với các thánh, ở Bảo tàng Quốc gia Stockholm, cho thấy Mađalêna ngồi ở góc dưới bên phải. Hai mảnh nhỏ hơn ở Bảo tàng Calouste Gulbenkian, Lisbon, gồm đầu Thánh Giuse và có lẽ Thánh Catarina, thuộc cùng tác phẩm. Tấm ở London có kích thước 62,2 x 54,4 cm.

Điều nên ngắm kỹ

Ta nhận ra nàng là Mađalêna nhờ chiếc lọ dầu thơm bằng thạch cao tuyết hoa dưới chân, vật biểu trưng truyền thống của bà. Nàng tựa lưng vào một tủ gỗ, đầu nghiêng, mắt nhìn xuống, đọc một cuốn sách thánh bọc vải trắng, bốn dải đánh dấu trang nhiều màu buộc vào một thanh vàng. Áo choàng xanh lục được thắt bằng dải lụa xanh lam, váy lót gấm vàng có viền nạm ngọc. Hãy nhìn kỹ lớp lót lông thú, vẽ bằng các sắc xám từ gần trắng đến đen, và đôi môi pha từ đỏ son, trắng và đỏ. Qua ô cửa sổ là một con kênh, một người bắn cung trên tường vườn, và một người phụ nữ tí hon đang đi với bóng in dưới nước. Sau lưng nàng là một nhân vật bị cắt dở, tay cầm chuỗi hạt pha lê.

Ý nghĩa và dụng ý

Ở đây Mađalêna được dựa trên Maria thành Bêtania, người ngồi dưới chân Chúa Giêsu lắng nghe lời Ngài, nên tượng trưng cho đời sống chiêm niệm, đã sám hối và được tha thứ. Đường viền hình bán nguyệt của dáng ngồi làm tăng vẻ tách biệt lặng lẽ của nàng. Thời ấy hiếm có tranh vẽ phụ nữ đọc sách. Nhà phê bình Charles Darwent nhận xét rằng lớp lông thú và vài sợi tóc lòa xòa gợi lại quá khứ người đàn bà tội lỗi, viết rằng trong sự hòa trộn giữa thanh khiết và gợi cảm, nàng có vẻ trọn vẹn, nhưng thật ra không phải vậy. Lorne Campbell gọi hình người tí hon ngoài cửa sổ là một phép màu nhỏ của hội họa, những chi tiết mà người xem tranh thờ ở vị trí cũ không thể thấy.

Di sản

Van der Weyden thành công khắp châu Âu khi còn sống, nhưng bị lãng quên vào thế kỷ mười bảy và chỉ được tái khám phá đầu thế kỷ mười chín. Dấu vết đầu tiên của tấm tranh là một cuộc bán năm 1811, và sau khi qua tay nhiều nhà buôn ở Hà Lan, năm 1860 Phòng tranh Quốc gia London mua nó từ một nhà sưu tập ở Paris. Hậu cảnh từng bị phủ một lớp sơn nâu dày; đợt làm sạch năm 1955 và 1956 làm lộ ra Thánh Giuse đứng sau nàng, một nhân vật quỳ với bàn chân trần, và khung cảnh ngoài cửa sổ. Campbell gọi đây là một trong những kiệt tác lớn của nghệ thuật thế kỷ mười lăm, dù một số nhà phê bình thấy sàn nhà và chiếc tủ nhạt nhẽo, mỏng như giấy.