The Toothpuller

Caravaggio · 1608

The Toothpuller - Caravaggio

Người nhổ răng gồng mình với cái nhăn mặt đầy hài hước, trong khi bàn tay người bệnh xòe ra vì đau và đám đông đứng xem. Bức tranh treo ở Florence dưới tên Caravaggio, nhưng nguồn cho biết có thể nó hoàn toàn không phải của ông.

Câu chuyện phía sau bức tranh

Người nhổ răng, tiếng Ý là Il cavadenti, được lưu giữ tại Phòng tranh Palatina trong Cung điện Pitti ở Florence. Wikipedia tiếng Pháp cho biết tranh có lẽ do Caravaggio vẽ khoảng 1608 đến 1610, và chỉ đôi khi được gán cho ông; Wikidata ghi năm 1608. Tranh thể hiện một cảnh đời thường, loại tranh sinh hoạt bắt đầu xuất hiện ở Ý vào những năm 1600 nhờ đóng góp của các họa sĩ Hà Lan. Nhổ răng giữa chốn đông người thời ấy là một kiểu giải trí, và tấm toan khoảng 140 x 195 cm xử lý nó như một màn kịch có khán giả vây quanh chiếc ghế.

Điều nên ngắm kỹ

Hãy bắt đầu với gương mặt người nhổ răng, co rúm thành một cái nhăn mặt buồn cười vì gắng sức. Rồi tìm người bệnh, được vẽ ở đỉnh điểm đau đớn: một bàn tay xòe mở và duỗi ra, được chiếu bởi luồng sáng xiên gắt, như đang trút bỏ cơn đau, còn tay kia bấu chặt tay vịn ghế. Xung quanh, người xem phản ứng khác nhau, có người nhìn lơ đãng, có người sợ hãi hay trầm ngâm, thậm chí có cả một đứa trẻ. Trên bàn là dụng cụ quen thuộc của thầy nhổ răng thời đó, bình nước và lọ giấm nhỏ dùng để sát trùng sau khi nhổ.

Ý nghĩa và dụng ý

Nguồn mô tả hiệu ứng của tranh là kiểu biếm họa: bức tranh giống một cảnh trong kịch hài. Nỗi đau là thật và được chiếu sáng rõ, nhưng những gương mặt xung quanh biến khoảnh khắc ấy thành một màn trình diễn, đúng như những sự kiện như vậy đối với người thời đó. Bức tranh đứng giữa hai thế giới, thứ ánh sáng kịch tính gắn với Caravaggio và thị hiếu mới với cảnh đời thường. Ta bật cười hay nhăn mặt tùy vào chỗ ta nhìn, vào người thầy đang gồng sức hay vào bàn tay xòe mở được chiếu sáng kia.

Di sản

Việc xác định tác giả vẫn chưa chắc chắn. Nhân vật hói đầu bên trái tranh xuất hiện lại trong một bức khoảng năm 1615 được gán cho José de Ribera, Thánh Phêrô chối Chúa. Màu sắc và ánh sáng cũng gợi nhiều đến tranh của Ribera thời kỳ ấy. Vì vậy Người nhổ răng có thể ra đời sau khi Caravaggio mất và thực ra do Ribera vẽ. Các nguồn không kết luận dứt khoát, nên tốt nhất hãy xem tác phẩm như một hồ sơ còn mở: một cảnh sinh hoạt ấn tượng vẫn mang tên Caravaggio trên nhãn, trong khi giới nghiên cứu cân nhắc một bàn tay khác phía sau.

Có thể bạn chưa biết

Wikipedia (French) · Wikidata

Về họa sĩ

Caravaggio (1571-1610)

nghệ thuật dân gian · Italian Baroque painting · Galleria Palatina

Tranh khác của Caravaggio

Tranh của các họa sĩ liên quan