Charles I (1600-1649) with M. de St Antoine

Một vị vua cưỡi con ngựa trắng lớn đi qua khải hoàn môn, tiến thẳng về phía ta, như thể bức tường vừa mở ra. Bức chân dung cưỡi ngựa đầu tiên Van Dyck vẽ Charles I được tạo ra để gây choáng ngợp.

Câu chuyện phía sau bức tranh

Charles I lên ngôi vua Anh, Scotland và Ireland năm 1625, và năm 1632 Anthony van Dyck trở thành họa sĩ chính thức của nhà vua. Đây là bức chân dung cưỡi ngựa đầu tiên của nhà vua do Van Dyck vẽ. Wikipedia ghi năm 1633, còn Wikidata ghi 1636. Van Dyck dựa trên những chân dung cưỡi ngựa trước đó của chính mình, vẽ Anton Giulio Brignole-Sale năm 1627 và Francisco de Moncada năm 1632, cùng bức chân dung Công tước Lerma năm 1603 của thầy ông là Rubens. Van Dyck chưa từng thấy bức ấy, nhưng Charles thì đã thấy, và có lẽ nó đã gợi ra việc đặt vẽ.

Điều nên ngắm kỹ

Charles cưỡi một con ngựa trắng to khỏe, có thể là giống Lipizzaner, dưới một khải hoàn môn tân cổ điển treo lụa xanh lục. Ông mặc giáp nghi lễ với dải băng xanh của Huân chương Garter và cầm gậy chỉ huy quân đội. Ta nhìn ông từ dưới lên, góc nhìn che đi vóc dáng không cao của nhà vua. Bên phải, thầy dạy cưỡi ngựa của ông là Pierre Antoine Bourdon, lãnh chúa St Antoine, ngước nhìn lên, tay cầm mũ giáp. Góc dưới bên trái là huy hiệu hoàng gia nhà Stuart với Pháp, Anh, Scotland và Ireland, dưới vương miện. Tranh khổ khoảng 3,68 x 2,7 mét.

Ý nghĩa và dụng ý

Nhà vua hiện ra gần như một mình, có lẽ ám chỉ những năm ông cai trị không cần Nghị viện. Ông được vẽ như một hiệp sĩ và một quân vương, còn vòm cổng biến cuộc cưỡi ngựa thành một cuộc khải hoàn. Bức tranh có thể được dự định như một hiệu ứng đánh lừa thị giác đầy kịch tính ở cuối Phòng trưng bày của Nhà vua trong Cung điện St James, để người đi dọc hành lang thấy nhà vua như đang cưỡi ngựa bước ra khỏi bức tường. Mọi thứ ở đây, góc nhìn thấp, bộ giáp sáng loáng, huy hiệu, đều nói về quyền lực được làm cho hữu hình.

Di sản

Sau khi Charles I bị xử tử, bức tranh được định giá và bán trong đợt phát mại Bộ sưu tập Hoàng gia, về tay một người mua tên Pope ngày 22 tháng 12 năm 1652. Sau đó tranh vào tay họa sĩ Flanders Remigius van Leemput ở London, rồi được đòi lại qua kiện tụng và trả về cho Charles II khi chế độ quân chủ được khôi phục năm 1660. Tranh vẫn thuộc Bộ sưu tập Hoàng gia, treo ở Phòng trưng bày phía Đông của Cung điện Buckingham. Một bản sao năm 1635 ở lâu đài Highclere, và một bản dang dở không có St Antoine ở Petworth House.