A Militiaman Holding a Berkemeyer, Known as the ‘Merry Drinker’

Một người đàn ông má ửng đỏ, đội mũ mềm, nâng ly và khoát tay như thể vừa quay sang nói chuyện với bạn. Frans Hals bắt lấy ông bằng vài nét cọ nhanh, và bốn thế kỷ sau ông vẫn đang trò chuyện.

Câu chuyện phía sau bức tranh

Frans Hals vẽ Người uống rượu vui vẻ khoảng năm 1628 đến 1630; Wikidata chỉ ghi thập niên 1620. Đây là tranh sơn dầu trên vải, 81 x 66,5 cm. Tranh còn có tên Người dân quân cầm ly Berkemeyer, theo kiểu ly ông cầm. Tranh ra đời khoảng hai mươi năm trước khi Chiến tranh Tám mươi năm kết thúc, khi nền độc lập Hà Lan ngày càng hiện rõ trong nghệ thuật. Khi đạo Tin Lành lan rộng ở miền bắc, chính thị dân chứ không phải Giáo hội mua tranh về treo trong nhà, và những thể loại mới như cảnh quán rượu hay chân dung trở nên được ưa chuộng.

Điều nên ngắm kỹ

Người đàn ông mặc áo chẽn da, cổ và cổ tay ren, đội chiếc mũ mềm nghiêng nghiêng. Tay phải ông khoát lên; tay trái cầm ly rượu vang trắng. Miệng ông hé đủ để thấy răng. Hãy nhìn nét cọ: nét đi từ mảnh đến dày, những hình tròn và những vệt quẹt nhanh, có chỗ gạch đan, và Hals còn dùng cán cọ để tạo hình trên lớp sơn ướt. Ông vẽ nhanh nhưng theo từng lớp trên nền màu. Nền xám trơn làm nổi làn da ửng đỏ và y phục vàng óng, và ông đeo một chiếc huy chương được cho là in hình Maurice, Hoàng tử xứ Orange.

Ý nghĩa và dụng ý

Đây là chân dung hay tranh sinh hoạt? Giới sử học nghệ thuật vẫn tranh luận. Các bản kiểm kê Hà Lan xưa thường ghi tranh người uống rượu vui vẻ, và Hofstede de Groot xếp tranh vào thể loại sinh hoạt năm 1910. Hugh Honour và John Fleming xem đây là ngụ ngôn về vị giác. Có người cho đó là một chủ quán trọ ở Haarlem, Hendrick den Abt, người sở hữu vài tranh của Hals. Vì phép lịch sự thời ấy đòi che giấu tiếng cười, hàm răng lộ ra nghiêng về phía tranh sinh hoạt. Thay vì răn đe về rượu, Hals cho thấy niềm vui của nó, và tranh được xem như biểu tượng của Cộng hòa Hà Lan non trẻ: cá tính, tự nhiên, sôi nổi.

Di sản

Rijksmuseum mua tranh năm 1816 từ gia đình Nam tước phu nhân van Leyden van Warmond. Năm 1822, Lãnh chúa Dover chê lối vẽ là chưa hoàn thiện nhưng khen gương mặt. Năm 1868, nhà phê bình Théophile Thoré-Bürger lập luận rằng những nét cọ phóng khoáng là có chủ ý, và mối quan tâm đến Hals sống lại. Cảm giác tức thời của tranh được mô tả như tiền thân của trường phái Ấn tượng. Đợt phục chế năm 1971 tẩy lớp vecni ố màu, trả lại độ tương phản Hals mong muốn giữa nền xám và y phục vàng. Tranh vẫn là một trong những bức được xem nhiều nhất ở Rijksmuseum.