The Parca and the Angel of Death

Một bà lão trùm áo kín đến mắt dắt con ngựa đen băng qua đỉnh đồi hoang vắng, trên lưng ngựa là một thiên thần không mặt với đôi cánh đỏ và thanh gươm lớn. Gustave Moreau vẽ bức này năm 1890, sau khi mất đi người mà ông gọi là người bạn duy nhất.

Câu chuyện phía sau bức tranh

Năm 1890 Gustave Moreau rút khỏi đời sống công chúng và bắt đầu vẽ những tác phẩm mang tính tự truyện hơn. Người bạn đời Alexandrine Dureux, người ông gọi là người bạn tốt nhất và duy nhất, đã qua đời, và ông vẽ bức tranh này để tưởng nhớ bà, cùng lúc với bức Orpheus khóc bên mộ Eurydice. Nguồn gọi đây là một suy tưởng thực sự về cái chết, ra đời đúng lúc Moreau giã từ hội họa. Tranh sơn dầu trên vải khoảng 110 x 67 cm, nay ở Bảo tàng quốc gia Gustave Moreau tại Paris, trong ngôi nhà lưu giữ tác phẩm của ông.

Điều nên ngắm kỹ

Atropos, một trong các Parca, những nữ thần số mệnh, đi trước cầm cương con ngựa đen của Thiên thần Chết. Thiên thần cầm thanh gươm lớn, có vầng hào quang và đôi cánh đỏ, nhưng không có gương mặt. Phía sau là một vùng đất hoang tàn dưới vầng trăng đỏ và mặt trời đang tàn, còn rực sáng. Hãy nhìn chính lớp sơn: những dòng màu lớn, khi chồng lên nhau, khi được nghiền dày, với những nét nhanh, cạo xước và rất nhiều màu đen. Nhà văn Francis Poictevin tả con mắt sốt cuồng của con ngựa và cái đầu run rẩy ngoảnh về phía người dẫn đường.

Ý nghĩa và dụng ý

Atropos là đáng sợ nhất trong ba Parca, người cắt đứt sợi chỉ sinh mệnh, còn Thiên thần Chết có thể là một trong Bốn Kỵ sĩ Khải Huyền. Moreau vì thế hòa trộn truyền thống ngoại giáo và Kitô giáo trong lối dung hợp đặc trưng của tranh ông. Bức tranh gợi lên nỗi đau mất mát, và như thường thấy ở Moreau, thiên nhiên cùng chung cảm xúc: mặt trời lặn chính là hình ảnh của cái chết. Vẽ trong tang tóc, bức tranh để một nỗi mất mát riêng tư khoác hình một đoàn rước cổ xưa, phi cá nhân, đi về phía rìa thế giới.

Di sản

Cách vẽ gần như biểu hiện, nhất là ở màu đen, lớp sơn cạo xước và những sắc đỏ dần lên. Lối dùng màu táo bạo khiến bức tranh trở thành tiền thân của trường phái dã thú khoảng mười lăm năm sau, đặc biệt là tranh của Georges Rouault, học trò của Moreau và là người phụ trách đầu tiên của Bảo tàng Gustave Moreau. Tấm tranh ở lại trong bảo tàng mà Moreau để lại, nơi người xem vẫn thấy được thử nghiệm muộn màng trong nỗi buồn của người thầy đã mở một lối đi mà người học trò sẽ theo vào thế kỷ mới.